
عنوان بصری ج۱
جلد اول از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد اول از این مجموعه در موضوع «ولایت و هدایت» و تبیینِ «حقیقت هدایت باطنی» و «کیفیت دستگیری اولیایالهی» و «چگونگی سیر سالک در صورت نبود استاد کامل» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • اهمیّت حدیث عنوان بصری در سلوک راه خدا • هدایت و دستگیری امام، ملکوتی است و خارج از زمان و مکان • ولایت یعنی احاطۀ عِلّی و واقعی بر همۀ مقدّرات و نفوس • سالک باید خود را با قضا و قدر الهی تطبیق دهد • در هیچ زمانی راه رسیدن به خدا مسدود نیست • آیا هدایت پروردگار منوط به ارتباط ظاهری با امام است؟ • یکیبودن هدایتگریِ امام در ظهور و غیبت • بیفایدهبودن قُرِب ظاهری با با ولیّ خدا، در صورت عدم اتصال باطنی • شرط سلوکْ خلوص و تسلیم است، نه حضور امام و ولیّ • سالک باید مثل کسی باشد که شب امتحانش را میگذراند • گاهی صلاحِ سالک، در عدمِ وصول به ولیّ خداست • بعضیها راه نرفته سالکاند! • شمّهای از اسرار توحیدی و عرفانی در روز عاشورا
عنوان بصری ج۱
47چرا حدیث عنوان بصری برای بحث انتخاب شد؟
و چون بارها از مرحوم آقا شنیدهام که میفرمودند: بر هر سالکی واجب1 و لازم است که حداقلّ هفتهای دو بار حدیث «عنوان بصری» را مطالعه کند2، لذا بنا بر این گذاشته شد که در وهلۀ اوّل به ترجمۀ و شرح این حدیث شریف بپردازیم و إنشاءالله بعد از اینکه تمام شد شروع کنیم در بحث و تفسیر و شرح احادیث قدسیّهای که با خطاب «یا احمد!» و «یا عیسی!» آمده است. و شاید رفقا به یاد داشته باشند که خود مرحوم آقا در شبهای سهشنبه در مسجد قائم آنها را شرح میکردند.
امیدواریم که خداوند عنایت و لطفش شامل حال ما باشد، و ما را در عمل به مقتضای رضای خودش همیشه پابرجا بدارد. مهمّ این است که حجّت عمل انسان، بر اساس خیال نباشد و بعد متوجّه شود که اشتباه بوده است:
﴿قُلۡ هَلۡ نُنَبِّئُكُم بِٱلۡأَخۡسَرِينَ أَعۡمَٰلًا * ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعۡيُهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ يَحۡسَبُونَ أَنَّهُمۡ يُحۡسِنُونَ صُنۡعًا﴾3؛ بدترین و بیچارهترین افراد آنهایی هستند که یک عملی را انجام میدهند و خیال میکنند که آن عمل، خیر و دفاع از دین و اسلام است، ولی تمام اعمال آنها به کلّی ﴿هَبَآءٗ مَّنثُورًا﴾4 است و در آخرت هیچ طرفی از این عمل خودشان نمیبندند.
دستورالعمل سلوکی امام صادق علیه السّلام، به عنوان بصری
باری، حدیث عنوان بصری دستورالعملی است که امام صادق علیه السّلام به عنوان بصری میدهند.
بارها میشد که ما از مرحوم آقا و سایر بزرگان میشنیدیم که: «حرکت به
- معنای واجب، همان معنای لزوم است، و وجوب شرعی منظور نیست.
- روح مجرد، ص ١٧٦؛ آیین رستگاری، ص ١٦٧ و ١٦٨.
- سوره الکهف (١٨) آیه ١٠٣ و ١٠٤.
- سوره الفرقان (٢٥) ذیل آیه ٢٣.
