عنوان بصری ج۱

زندگی می‌کند یک نحوه برداشت از احکام و مسائل دارد و آن شخصی که در شهر زندگی می‌کند برداشتی دیگر می‌کند. و یا آن طلبۀ فاضل و عالمی که با کسی ارتباط ندارد و فقط در محدودۀ کتابخانۀ خود به تفحّص و تکاپو و تحقیق می‌پردازد، نسبت به عالمی که علاوۀ بر اینها با مردم جامعه هم در ارتباط است، بسیار فاصله دارد و به طور کلّی فتوای او تفاوت پیدا می‌کند. و این مطلب پر واضح است.

برخی خصوصیات نفسی افراد، متأثّر از زمان و مکان و پدیده‌ها نیستند

 امّا مسألۀ دقیق‌تر و مهمّ‌تر و فراتر، آنکه: دو نفر را فرض کنید که هر دو در یک محیط متفّقٌ علیه باشند، ولی باز هم با یکدیگر اختلاف دارند و هر کدام دارای یک شاکله و خصوصیات نفسانی هستند. این اختلاف به مسائلی که در جوانب و اطراف است، برنمی‌گردد؛ بلکه به خود خصوصیّات و کیفیّت افراد برگشت دارد.

 مثلاً در مورد دو نفر که دو غذای مختلف را دوست دارند، نمی‌توان گفت که دوست داشتن غذا معلول مسائلی است که در اطراف و جوانب آنها در جریان است؛ زیرا بدیهی است که این اختلاف‌ به محیط اطراف مربوط نیست، بلکه به ذوق و سلیقه افراد بستگی دارد.

 فرضاً یکی پلوخورشت را دوست دارد و دیگری می‌گوید من اصلاً برنج دوست ندارم، و واقعاً هم دوست ندارد به طوری‌که اگر همیشه برایش یک نوع غذا بیاورند باز همان را می‌خواهد و بر غذاهای دیگر ترجیح می‌دهد. و یا مثلاً یکی قالی طرح سفید را می‌پسندد و دیگری قالی طرح قرمز را، به طوری‌که از طرح سفید متنفّر است؛ درحالی‌که آن کسی که قالی سفید را می‌پسندد می‌گوید قالی طرح قرمز چشم را می‌زند و اصلاً نور را منعکس نمی‌کند و تاریکی می‌آورد.

 حال کدام یک از این دو نفر راست می‌گویند؟ پاسخ آن است که هر دو نفر راست می‌گویند؛ زیرا این مسأله، مسأله‌ای منطقی نیست تا بخواهیم بر اساس برهان راستگوئی یکی از آنها را اثبات کنیم، بلکه بازگشت آن به ذوق و سلیقه و خصوصیّت نفسانی آنهاست.