عنوان بصری ج۱
جلد اول از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد اول از این مجموعه در موضوع «ولایت و هدایت» و تبیینِ «حقیقت هدایت باطنی» و «کیفیت دستگیری اولیایالهی» و «چگونگی سیر سالک در صورت نبود استاد کامل» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • اهمیّت حدیث عنوان بصری در سلوک راه خدا • هدایت و دستگیری امام، ملکوتی است و خارج از زمان و مکان • ولایت یعنی احاطۀ عِلّی و واقعی بر همۀ مقدّرات و نفوس • سالک باید خود را با قضا و قدر الهی تطبیق دهد • در هیچ زمانی راه رسیدن به خدا مسدود نیست • آیا هدایت پروردگار منوط به ارتباط ظاهری با امام است؟ • یکیبودن هدایتگریِ امام در ظهور و غیبت • بیفایدهبودن قُرِب ظاهری با با ولیّ خدا، در صورت عدم اتصال باطنی • شرط سلوکْ خلوص و تسلیم است، نه حضور امام و ولیّ • سالک باید مثل کسی باشد که شب امتحانش را میگذراند • گاهی صلاحِ سالک، در عدمِ وصول به ولیّ خداست • بعضیها راه نرفته سالکاند! • شمّهای از اسرار توحیدی و عرفانی در روز عاشورا
مرتب سازی:
عنوان بصری ج۱
188خصوصیّات و راه دیگری تفاوت داشته باشد؛ بنابراین هیچگونه تحمیل و الزامی برای متابعت دیگران از مسیر یک شخص خاصی وجود ندارد. و بر همین اساس است عبارت مشهور: «الطّرقُ إلی الله بِعَدد نُفوسِ الخَلائق» و یا به عبارت دیگر: «أنفاسِ الخلائق».1 یعنی هر شخصی با کیفیّت شاکله و ارتباط خاصّی که بین او و پروردگار است و موقعیّت منحصر به فرد او را به وجود میآورد، راهی به سوی مبدأ دارد.2
اختلاف شاکله حتّی در ائمّه علیهم السّلام هم وجود دارد
این مطلب حتّی در مورد ائمّه علیهم السّلام هم صادق است. یعنی خصوصیّات أمیرالمؤمنین با امام مجتبی علیهما السّلام و خصوصیّات امام مجتبی با سیّدالشّهداء علیهما السّلام متفاوت است، و شاکله و ممیّزات حضرت سجّاد با حضرت علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام تفاوت دارد، و همینطور در مورد سائر ائمّه علیهم السّلام؛ ولی در عینحال هر کدام از اینها مظهر اتم و اکمل ظهور حضرت حقّند.
من باب مثال اگر موقعیّت و خصوصیّت عبادت حضرت علیّ بن الحسین و نحوۀ ادعیهای که در صحیفۀ سجّادیه آمده، و به طور کلّی مشی آن حضرت را با سائر ائمّه علیهم السّلام و هر کدام از آنها را با دیگری مقایسه کنیم، میبینیم با هم تفاوت دارند. و این مطلب، بسیار مسألۀ مهم و دقیقی است که خیال نمیکنم از این قضیّه کسی غیر از مرحوم والد پرده برداشته باشد؛ البتّه در بعضی از نوشتجات گذشتگان هم این مطلب به طور خلاصه دیده میشود. ایشان در جلد پانزدهم امام شناسی3 راجع به
- قابل ذکر است که حضرت علاّمه طهرانی ـ رضوان الله علیه ـ در الله شناسی، ج ١، ص ٢١٢، تعلیقه میفرمایند: «این عبارت مضمون حدیثی نیست بلکه گفتار حکیمانه بعضی از حکماء میباشد.»
گرچه مرحوم سیّد حیدر آملی در جامع الاسرار و منبع الانوار، ص ٨، و ص ٩٥، و ١٢١؛ و حاج ملاهادی سبزواری در شرح الأسماء الحسنی، ج ١، ص ١٤٥ و٢٤٥ آن را حدیث نبوی میدانند. - جهت اطّلاع بیشتر پیرامون این مطلب رجوع شود به معاد شناسی، ج ٨، ص ٤٩.
- امام شناسی، ج ١٥، ص ٢٨١ إلی ٣١٢.
- قابل ذکر است که حضرت علاّمه طهرانی ـ رضوان الله علیه ـ در الله شناسی، ج ١، ص ٢١٢، تعلیقه میفرمایند: «این عبارت مضمون حدیثی نیست بلکه گفتار حکیمانه بعضی از حکماء میباشد.»