
عنوان بصری ج۱
جلد اول از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد اول از این مجموعه در موضوع «ولایت و هدایت» و تبیینِ «حقیقت هدایت باطنی» و «کیفیت دستگیری اولیایالهی» و «چگونگی سیر سالک در صورت نبود استاد کامل» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • اهمیّت حدیث عنوان بصری در سلوک راه خدا • هدایت و دستگیری امام، ملکوتی است و خارج از زمان و مکان • ولایت یعنی احاطۀ عِلّی و واقعی بر همۀ مقدّرات و نفوس • سالک باید خود را با قضا و قدر الهی تطبیق دهد • در هیچ زمانی راه رسیدن به خدا مسدود نیست • آیا هدایت پروردگار منوط به ارتباط ظاهری با امام است؟ • یکیبودن هدایتگریِ امام در ظهور و غیبت • بیفایدهبودن قُرِب ظاهری با با ولیّ خدا، در صورت عدم اتصال باطنی • شرط سلوکْ خلوص و تسلیم است، نه حضور امام و ولیّ • سالک باید مثل کسی باشد که شب امتحانش را میگذراند • گاهی صلاحِ سالک، در عدمِ وصول به ولیّ خداست • بعضیها راه نرفته سالکاند! • شمّهای از اسرار توحیدی و عرفانی در روز عاشورا
عنوان بصری ج۱
172پاسخ آن است که: ابداً چنین الزامی در بین نیست؛ زیرا هر کسی راهی دارد. آیا علاّمۀ طباطبائی و مرحوم آقا سیّد محمّدحسن الهی از آشیخ عبّاس قوچانی دستور میگرفتند؟! آیا آقای حدّاد از آشیخ عبّاس قوچانی دستور میگرفت؟! یعنی صرفاً چون مرحوم آشیخ عبّاس قوچانی وصی ظاهر است، پس باید حتّی آقای حدّاد هم به او مراجعه کند؟! این چه حرف بیپایه و اساسی است! شما بگوئید کدامیک از شاگردان مرحوم قاضی به آشیخ عبّاس قوچانی مراجعه کردند؟! حتّی یک نفر را مثال بزنید!
البتّه عدم مراجعه به مرحوم شیخ عبّاس قوچانی این نبود که خدای ناکرده در ایشان ضعف و خللی وجود داشت؛ ابداً چنین نبود. ایشان مردی منظم، منزّه، اهل مراقبه، اهل سلوک، و صادق بود، و مرحوم آقا این همه از ایشان تعریف میکردند،1 و خود ما هم ایشان را دیدیم و زیارت کردیم؛ مسلّماً عدم مراجعۀ بزرگان به ایشان از این باب نیست، ولی صحبت در این است که: معنای وصایت ظاهر چیست؟ آیا وصایت ظاهر بدین معنا است که باید همۀ افراد به آن وصیّ مراجعه کنند؟ ابداً زیرا ممکن است هر کسی راهی جداگانه برای خود داشته باشد.
با توجّه به تعابیری که ما از مرحوم آقا نسبت به علاّمۀ طباطبائی میشنیدیم، ایشان قابل مقایسه با آشیخ عبّاس قوچانی نبودند. تعبیر مرحوم آقا نسبت به علاّمۀ طباطبائی این بود: «ایشان فردی است که ملائکه بدون وضو اسم او را نمیبرند!» ولی نسبت به آشیخ عبّاس این تعبیرات را از ایشان نمیشنیدیم. بله، در مورد ایشان میفرمودند: «مرحوم آقای شیخ عبّاس فرد صادقی است و غلّ و غشّ ندارد. و خود ایشان هم میگفتند: ”من چیزی ندارم“ و در این گفتار هم صادق بودند.» این مطالب را خود مرحوم آقا میفرمودند و شاید خیلی از رفقای ایشان هم شنیدهاند.
- رجوع شود به مهر تابان، ص ٢٨، مطلع انوار، ج ١، ص ٢٩٥.
