
عنوان بصری ج۱
جلد اول از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد اول از این مجموعه در موضوع «ولایت و هدایت» و تبیینِ «حقیقت هدایت باطنی» و «کیفیت دستگیری اولیایالهی» و «چگونگی سیر سالک در صورت نبود استاد کامل» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • اهمیّت حدیث عنوان بصری در سلوک راه خدا • هدایت و دستگیری امام، ملکوتی است و خارج از زمان و مکان • ولایت یعنی احاطۀ عِلّی و واقعی بر همۀ مقدّرات و نفوس • سالک باید خود را با قضا و قدر الهی تطبیق دهد • در هیچ زمانی راه رسیدن به خدا مسدود نیست • آیا هدایت پروردگار منوط به ارتباط ظاهری با امام است؟ • یکیبودن هدایتگریِ امام در ظهور و غیبت • بیفایدهبودن قُرِب ظاهری با با ولیّ خدا، در صورت عدم اتصال باطنی • شرط سلوکْ خلوص و تسلیم است، نه حضور امام و ولیّ • سالک باید مثل کسی باشد که شب امتحانش را میگذراند • گاهی صلاحِ سالک، در عدمِ وصول به ولیّ خداست • بعضیها راه نرفته سالکاند! • شمّهای از اسرار توحیدی و عرفانی در روز عاشورا
عنوان بصری ج۱
114کند و از هم متلاشی میشود، و به طور کلی تمام نظام انسان مختل میشود. و آنها هستند که به انسان کمکم سعه و قدرت میدهند تا اینکه یک چیزی به او نشان بدهند، و باز دوباره او را حرکت میدهند و او را بالا و پائین میکنند و مطلبی دیگر به او نشان میدهند.
و باید دانست که بیمئونه هم نشان نمیدهند، بلکه گوش انسان را میگیرند و قدری فشار میدهند و رها میکنند، و باز قدری محکمتر و سفتتر میگیرند و رها میکنند. خلاصه با انسان راه میآیند و گاهی یک شیرینی و آبنبات در دهان انسان میگذارند تا بتواند قدری حرکت کند. بالأخره خودشان بهتر میدانند چه کنند و ما از آن اطّلاعی نداریم؛ ولی باید اجمالاً بدانیم که بیحساب هم نیست. إنشاءالله بحث از این مطالب بماند برای بعد و الآن موجب ترس شما نشویم که صلاح نیست؛ فعلاً خوب است که از مطالب شیرین بیان کنیم، گرچه واقعاً همهاش خوب است.
عاشقم بر قهر و بر مهرش به جِدّ *** بوالعجب من عاشق این هر دو ضد1 آری، همهاش یکی است، چراکه مقصد یکی است؛ راه را چه تفاوت که سهل باشد یا سخت، زیرا مقصد به یکجا منتهی میشود.
مضمون کلام امام مجتبی علیه السّلام است که میفرمایند: مؤمنین در دنیا نمیدانند که خداوند در آخرت چه نعمتهائی را برای آنها مقدّر کرده است، امّا وقتی که به عالم آخرت میروند میگویند: ای کاش خدا ما را در این دنیا بیشتر به مشکلات مبتلا میکرد.2 آری، ما الآن بیهوش و گیجیم، و از اینکه چه مسائل و جریاناتی پشتپرده وجود دارد، اطّلاع نداریم.
- مثنوی معنوی، دفتر اول.
- این حدیث شریف با قدری اختلاف در عدة الدّاعی و نجاح السّاعی، ص ١٢٨، و بحار الأنوار، ج ٧٨، ص ١٩٣ به عنوان حدیث جابر از پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم نقل شده است.
