اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
مرتب سازی:
اسرار ملکوت ج3
248خدا او را، آیِس و ناامید گشته است. ای علی، تو میشنوی آنچه را من میشنوم و میبینی آنچه را من میبینم، مگر اینکه تو پیامبر نمیباشی و لیکن تو وزیر من خواهی بود و راه تو به سوی خیر و فلاح و سعادت است.“»
در اینجا مشاهده میکنیم با اینکه أمیرالمؤمنین وحی را احساس میکرد و همنشین با رسول خدا بود و آثار وحی بر نفس آن حضرت نیز منعکس میگشت، ولی خود را تابع و مطیع و فرمانبردار رسول خدا میداند و با این تعابیر از ارتباط خود با رسول خدا یاد میکند، و منافاتی نیز بین این دو حالت وجود ندارد.
یک وقتی حبری از اصحاب أمیرالمؤمنین علیه السّلام به آن حضرت فرمود: ای علی آیا تو پیامبر خدایی؟ حضرت فرمود:
وَیلَکَ، إنَّما أنا عَبدٌ مِن عَبیدِ مُحَمَّد؛1 «فقط من بندهای از بندگان محمّد میباشم.»
این در حالی است که تعابیر پیامبر اکرم از حضرت علی به نحوی است که انسان تصوّر همطرازی را از این کلمات مینماید؛ چنانچه در آیه شریفه در مورد مباهله میفرماید:﴿وَأَنفُسَنَا وَأَنفُسَكُمۡ﴾؛2 یعنی جانهای خود را به این محفل میآوریم که قطعاً منظور علیّ بن أبیطالب میباشد.
و یا احادیث معرفت که به این مضمون همگی آنها از رسول خدا و دیگر ائمّه علیهم السّلام وارد شدند؛ و معرفت خدا را در معرفت پیامبر و علی دانسته است، و معرفت رسول او در انحصار معرفت و شناخت خدا و علی، و معرفت علی را در انحصار خدا و خود قلمداد کرده است.3
- الکافی، ج ١، ص ٨٩.
- سوره آل عمران (٣) قسمتی از آیه ٦١.
- مدینة المعاجز، ج ٢، ص ٤٣٩؛ تأویل الآیات، ص ١٤٥ و ٢٢٧؛ مستدرک سفینة البحار، ج ٧، ص ١٨٢.