اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
مرتب سازی:
اسرار ملکوت ج3
242بدین لحاظ بنده به طور قطع عرض میکنم که: نظر ایشان نسبت به این آیه شریفه هیچ تغییری نکرده بود و به همان شیوه و برداشتی که قبلاً وجود داشت برقرار بوده است.
سیره اولیای الهی در لزوم رجوع به وصی ظاهر
از مطالب گذشته بهدست آمد که در صورت عدم وجود وصیّ باطنی و ولیّ کامل الهی، چه وصیّ ظاهر موجود باشد مانند بعضی از اولیاء در گذشته همچون مرحوم قاضی و مرحوم آقا سیّد احمد کربلائی، و یا اینکه موجود نباشد مانند مرحوم بهاری و یا مرحوم انصاری و یا مرحوم حاج میرزا جواد ملکی تبریزی و یا مرحوم آقا شیخ ملاحسینقلی همدانی و یا مرحوم علاّمه طهرانی که قطعاً وصیّ ظاهر نداشتند و خود این مطلب را قبل از رحلتشان منتفی کردند، در همۀ این اقسام هیچ الزامی در رجوع به وصیّ ظاهر و یا فرد دیگری وجود ندارد و سالک میتواند برای کسب فیض به هر فرد که تشخیص صلاح و سداد را در او میدهد مراجعه نماید.
چنانچه مرحوم والد ـ قدّس سرّه ـ در همان وقتی که از محضر مرحوم علاّمه طباطبایی ـ قدّس سرّه ـ بهره میبردند، به خدمت بزرگان از اهل معرفت همچون مرحوم حاج شیخ عبّاس طهرانی و مرحوم سیّد جمالالدّین گلپایگانی و آقا شیخ عبّاس هاتف و مرحوم سیّد عبدالهادی شیرازی و مرحوم انصاری همدانی میرسیدند و از آنان بهرهمند میشدند؛ چنانچه خود، این مطلب را بارها در طول عمر خود برای سایرین بیان میکردند؛ تا اینکه در اواخر اقامت در نجف اشرف به خدمت استاد حقیقی و واقعی و تامّ و اتم و کامل و اکمل، حضرت حدّاد ـ رضوان الله علیه ـ رسیدند و به گفته خود: دیگر به مراد و مطلوب خویش دست یافتند. و میفرمودند: «حدّاد برای ما همه چیز بود و وقتی به حدّاد رسیدیم به همه چیز رسیدیم.»1
- جهت اطّلاع بیشتر پیرامون این مطلب به مهر فروزان، ص ٣٠ الی ٧١؛ مطلع انوار، ج ٢ مراجعه شود. (محقّق)