اسرار ملکوت ج3

أخَذَه“؛¹ «باید ببیند که علم و معرفتش را از چه کسی به‌دست می‌آورد.»

 و این مسأله کاملاً واضح و آشکار است و چه بسا خود ما در طول زندگی بارها و بارها به آن برخورد کرده‌ایم و آن را تجربه نموده‌ایم.

گرایش نفوس به یکدیگر عامل اصلی در شکل‌گیری تفکّر و اندیشه افراد

 از جمله مسائلی که سالک به خصوص باید بدان توجّه کند، مسألۀ گرایش نفوس به یکدیگر و تعلّقات نفسانی و روحی است، و این مسأله فوق العاده مورد نظر و توجّه بزرگان و مربّیان نفوس و اولیای الهی بوده است، به طوری که شاید بتوان گفت: کمترین نکته و مسأله‌ای در باب عرفان و سلوک به این اندازه مورد توجّه و تأمّل ارباب سلوک و تزکیه قرار گرفته است.

 یکی از علل معدّه در کیفیّت شکل‌گیری افکار و اندیشه‌های انسان، تعلّقات و تمایلات نفسانی و نیز فضا و شرایط محیط و جریانات و حوادثی است که پیرامون انسان قرار دارند، و این تمایلات و شرایط به نحوی در شکل‌گیری تفکّر و اندیشه و قضاوت انسان تأثیرگذار هستند که حتّی خود انسان از کیفیّت این تأثیرگذاری چه بسا غافل بماند و هرگز به ذهن و خاطرش خطور نکند؛ یعنی نفس آدمی به واسطۀ محبّت و علاقه‌ای که به فردی پیدا می‌کند، کم‌کم من حیث لایشعر به موازات تمایل بیشتر و روز افزون، تفکّر و نحوۀ نگرش او نسبت به آن شخص و نیز نسبت به ایده‌ها و عقاید او و نسبت به جریانات و حوادث مربوط به او و حتّی نسبت به مبانی و موازین شرعی و اعتقادی او نیز تغییر و تحوّل پیدا می‌کند، و خطر در همین جاست.

در قرآن یکی از عوامل تبدّل اعتقادات علاقه به فرزند شمرده شده است

 خداوند متعال از این مطلب در داستان حضرت موسی و خضر چنین پرده برمی‌دارد:

﴿فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا لَقِيَا غُلَٰمٗا فَقَتَلَهُۥ قَالَ أَقَتَلۡتَ نَفۡسٗا زَكِيَّةَۢ بِغَيۡرِ نَفۡسٖ لَّقَدۡ جِئۡتَ شَيۡ‍ٔٗا نُّكۡرٗا﴾.²... ﴿وَأَمَّا ٱلۡغُلَٰمُ فَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤۡمِنَيۡنِ فَخَشِينَآ أَن يُرۡهِقَهُمَا طُغۡيَٰنٗا وَكُفۡرٗا * فَأَرَدۡنَآ أَن يُبۡدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيۡرٗا مِّنۡهُ زَكَوٰةٗ وَأَقۡرَبَ رُحۡمٗا﴾.³