
اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
اسرار ملکوت ج3
193بارها به شاگردان و ارادتمندانشان میفرمودند:
انسان باید صحبت بزرگان را مغتنم بشمارد، و از هر فردی که کلامی حکمتآمیز از او برخاست، گوش جان را نوازش دهد و روان خود را معطّر سازد.
توصیه ایشان به تشرّف در محضر علاّمه طباطبایی برای بسیاری از افراد مکشوف است. ادراک محضر بزرگان از اهل علم و صلاح، از مبانی لاینفکّ سلوک عملی ایشان به حساب میآمد. و حتّی نسبت به وعّاظ و منبریهایی که برای مجالس مسجد خودشان دعوت میکردند، تأکید داشتند دوستانشان شرکت کنند و از مطالب آن واعظ بهرهمند شوند؛ گرچه آن واعظ چندان با مبانی سلوک و عرفان انس و الفتی نداشته است و یا اینکه تا حدودی مشرب و مذاق خلاف را داشته است.
لزوم هوشیاری سالک در کسب علم و معرفت
بلی همچنان که مذکور شد انسان باید در کسب علم و معرفت به دنبال طریقی باشد که برای او ضرر نداشته باشد، و چه بسا دیوسیرتان ظاهرنما و غولان رهزن دل و دین و قطّاعالطریقهای بیخبر از خدا و رسول و ابوسفیانهای سلماننما و معاویهصفتان علیگونه بسیارند، که در کمین صید و به دام انداختن افراد سادهلوح و بیبصیرت نشستهاند و با ظاهری فریبنده و رفتاری متواضعانه و سیمایی خندان و متبسّم و سخنانی فتنهانگیز به قصد فریب و اغوای اینان همّت گماردهاند.
بنابراین سالک راه خدا کاملاً باید به هوش باشد و بر گوش و چشم و قلب خویش حارث و نگهبان بگمارد و به هر سخنی گوش نسپارد و به هر ظاهر فریبندهای چشم نیندازد و به هر رفتار و منشی دل و دین نسپارد؛ چنانچه از امام صادق علیه السّلام مروی است که فرمودهاند:
آیه شریفه: ﴿فَلۡيَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ﴾؛1 «انسان باید به مأکولات خویش نظر اندازد و با دقّت به آنان بنگرد.» مقصود: ”أی فَلیَنظُر إلی عِلمِهِ مِمَّن
- سوره عبس (٨٠) آیه ٢٤.
