اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
مرتب سازی:
اسرار ملکوت ج3
191اشراف و تربیت مرحوم انصاری قرار بگیرید.» و از آن پس مرحوم آقا دیگر از دستورات مرحوم انصاری پیروی مینمودند و در مراسلات به ایشان این مطلب به خوبی روشن است.1
مرحوم والد ـ رضوان الله علیه ـ به همۀ این بزرگان به جنبه مرآتیّت و طریقیّت مینگریست و هر فرد را در موضع و جایگاه خودش قرار میداد، حتّی از بعضی از شاگردان مرحوم قاضی مواردی را أخذ مینمودهاند در حالیکه آن شخص در اواخر عمر به ضلالت و گمراهی افتاده بود.
سیرۀ اولیای الهی نظر کردن در گفتههاست، نه افراد
آری، سیره و روش مرحوم والد سخن والای امیر مؤمنان است که فرمود:
انظر إلی ما قالَ و لا تَنظُر إلی مَن قالَ؛2 «به سخن و کلام حکمتآمیز توجّه و التفات کنید و به گوینده آن نظر استقلالی و موضوعی نداشته باشید.»
و یا در جای دیگر میفرماید:
الحِکمَةُ ضالَّةُ المُؤمِنِ؛3 «گمشدۀ مؤمن و آنچه که پیوسته در طلب آن است، حقایق عالم وجود و آدابی است که فرد را به آن حقایق میرساند و متخلّق به آن اخلاق میگرداند.»
ارجاع علاّمه طهرانی رضوان الله علیه مؤلّف را به آیة الله بهاءالدینی
روزی مرحوم والد ـ قدّس سرّه ـ به حقیر فرمودند:
شما به منزل آیة الله حاج سیّد رضا بهاءالدینی میروید؟
عرض کردم: خیر، گاهی ندرتاً خدمتشان میرسم. فرمودند:
حتماً به دیدار ایشان بروید و از محضر ایشان بهرهمند شوید، ایشان فرد مؤمنی است که دریافتهایشان برای شما میتواند مفید واقع شود و از آن استفاده نمایید.
- جهت مطالعه این مراسلات به مطلع انوار، ج ٢، ص ٣٣١ مراجعه شود. (محقّق)
- غررالحکم، ص ٥٨؛ فرج المهموم، ص ٢٢٠: «و فی حدیثِ أهلِ الکَمالِ: ” انظُر إلی ما قالَ و لا تَنظُر إلی مَن قالَ.“»
- الکافی، ج ٨، ص ١٦٧.