
اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
اسرار ملکوت ج3
183بنابراین کسی که مدّعی وصایت از یک عارف بالله است نمیتواند با خودخواهی و خودمحوری و اظهار سلایق شخصیّه و إعمال غرائز شهوانی و کامجویی و کامیابی افسار گسیخته و عدم تحمّل نقد و تنبیه و طرد و رفض دیگران، پا جای پای اولیای حقّ بگذارد و خود را در زمرۀ اصحاب کشف و شهود قرار دهد.
وصایت ظاهری باید بر اساس اعلان عمومی و ثبت شفاهی و کتبی ولیّ خدا باشد
ثانیاً: چنانچه در عبارت مرحوم آقا ذکر شد، وصیّ ظاهر باید با اعلان عمومی از طرف ولیّ خدا و ثبت و ضبط شفاهی و کتابتی توأم باشد، و همه باید او را بدین وصف بشناسند؛ زیرا مقام اثبات نیاز به مثبِت دارد و حجیّت تنزیلیّه و اعتباریّه محتاج به منزِّل و معبِّر است.
نظیر این مسأله در مواردی که رسول خدا برخی از اصحاب را به فرماندهی لشکر برای جنگ با کفّار تعیین میفرمودند، وجود دارد. و صد البته در این موارد حجّیّت اوامر و دستور آنها به واسطۀ نصب این مسئولیّت از ناحیه رسول خدا بوده است که پس از اتمام مسئولیّت، دیگر حجّیّتی در کلام و دستور آنها نسبت به افراد وجود نخواهد داشت و آنها مانند سایر افراد در یک طراز و یک نسق به حساب میآیند و مزیّت و ترجیحی نسبت به دیگران نخواهند داشت.
اطاعت و انقیاد از وصیّ ظاهر تا وقتی است که مخالفت با تکالیف شرعی نکند
علاوه بر این اطاعت و انقیاد از آنها تا وقتی است که مخالفت با احکام الهی و تکالیف شرع نکرده باشند، که در این صورت امر و نهی آنها دیگر نافذ نیست و از حجّیّت ساقط خواهد شد. فلهذا مشاهده میکنیم که أمیرالمؤمنین در این موارد میفرمودند: ”أطیعوا أمرَه ما أطاع الله“؛1 «تا زمانی که در اطاعت و انقیاد از حکم الهی قدم برمیدارد، شما باید از او اطاعت کنید.» و اگر مشاهده کردید که پا از حریم و حدود شرع فراتر نهاد و با اظهار سلیقه و ابراز تفکّر شخصی خویش بر خلاف موازین شریعت اقدام میکند، جایز نیست از او اطاعت کنید، و در صورت
- البدایة و النهایة، ج ١٠، ص ١٦؛ الجمل، شیخ مفید، ص ٤٢٠.
