اسرار ملکوت ج3

 باری أمیرالمؤمنین علیه السّلام با این عمل خویش، نه تنها درسی به اطرافیان و لشکر خویش می‌دهد که در راه احقاق حقّ مسیر را با کَلَک و حیله و تزویر و تقلّب و دروغ و کتمان و نفاق و نیرنگ و دزدی و تظاهر به زهد و ورع هموار نکنید، که این مسیر، مسیر حکومت شیطان است نه حکومت حقّ و اسلام؛ بلکه راه را برای فهم و بینش و ادراک و به خود آمدن و باز شدن روزنه‌های نور و ایمان در لشکر معاویه و آیندگان فراهم ‌می‌آورد و هموار می‌سازد؛ و به همین دلیل او امام است بر همه و نه تنها بر اهل زمان خویش، و حجّیّت و بقاء و حیات فعل و تصرّف او جاودان است؛ نه مانند افعال ما که قائم به ما و مستند به ما فقط در زمان حیات است، و پس از آن دیگر سندیّت و حجّیّت و قابلیّت تأسّی و پیروی ندارد. مانند فتوای مجتهد برای مقلّدین خود در زمان حیات که پس از مرگ از درجۀ اعتبار ساقط می‌شود و مقلّدین او باید به مجتهد زنده و حیّ دیگری مراجعه نمایند.

مقابله أمیرالمؤمنین با مکر و حیلۀ عمرو بن عاص بر اساس حق و عدل

 نظیر این مسأله در قضیۀ عمرو بن عاص اتّفاق افتاد. هنگامی که حضرت در یکی از روزهای نبرد بر او مسلّط شدند و او برای فرار از شمشیر علی به آن عمل قبیح دست یازید، حضرت فوراً صورت خود را از او برگرداندند و از قتل او منصرف شدند.¹

 حال باید این رفتار حضرت را به چه صورت و در چه آینه‌ای تماشا کرد و از چه منظری بدان نگریست؟ از آینۀ اهل سیاست و حکومت یا در آینۀ اهل شرع و فقاهت و یا از دیدگاه ملکوتی و لاهوتی؟

 پر واضح است که قوام و بقاء و حیات لشکر معاویه به تدبیر و اداره و شیطنت عمرو بن عاص بوده است، و در این مسأله هیچ شکّی وجود ندارد، و اگر او در این جنگ کشته می‌شد، قطعاً سپاه أمیرالمؤمنین علیه السّلام پیروز و غالب