اسرار ملکوت ج3

که دست ندارد دست فردی را قطع نمود، چگونه حدّ و عقوبت بر آن دو جاری می‌شود؟»

قالَ: إنَّما أنَا رَجُلٌ عالِمٌ بِمَباعِثِ الأنبِیَاءِ. قالَ: فَأخبِرنی عَن قَولِ اللهِ تَعالَی لِموسَی و هارونَ حِینَ بَعَثَهُما إلَی فِرعَونَ: ﴿لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوۡ يَخۡشَىٰ﴾،¹ و لَعَلَّ مِنکَ شَکٌّ؟ قالَ: نَعَم. قالَ: فَکَذَلِکَ مِنَ اللهِ شَکٌّ إذ قالَ: ﴿لَّعَلَّهُۥ﴾؟

قالَ أبوحَنیفَةَ: لا عِلمَ لی.

«أبوحنیفه می‌گوید: من به آیات و اخبار و تاریخ و مسائل مربوط به پیامبران در قرآن کریم، دانا هستم.

امام علیه السّلام فرمودند: بگو ببینم هنگامی که خدای متعال حضرت موسی و هارون را به سوی فرعون فرستاد به آنان فرمود: «به سوی فرعون رهسپار شوید، شاید متنبّه و آگاه گردد و از عاقبت کار خویش بهراسد.» اگر این لفظ «شاید» از تو سر زند دلالت بر شکّ نمی‌کند؟

عرض کرد: بلی. حضرت فرمودند: پس باید بگوییم خدا هم در این مسأله شکّ داشته است، زیرا با لفظ ﴿لعلّ﴾ به موسی و هارون خطاب می‌کند.

أبوحنیفه عرض کرد: نمی‌دانم!»

قالَ علیه السّلام: تَزعُمُ أنَّکَ تُفتِی بِکِتابِ اللهِ و لَستَ مِمَّن وَرِثَهُ، و تَزعُمُ أنَّکَ صاحِبُ قِیاسٍ و أوَّلُ مَن قاسَ إبلِیسُ و لَم یُبْنَ دَینُ الإسلامِ عَلَی القِیاسِ، و تَزعُمُ أنَّکَ صاحِبُ رَأیٍ و کانَ الرَّأیُ مِن رَسُولِ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم صَوابًا و مِن دُونِهِ خَطَئًا، لأنَّ اللهَ تَعالَی قالَ: «احکُم بَینَهُم بِما أراکَ اللهُ.»² و لَم یَقُل ذَلِکَ لِغَیرِهِ، و تَزعُمُ أنَّکَ صاحِبُ حُدودٍ و مَن أُنزِلَت عَلَیهِ أولَی بِعِلمِها مِنکَ، و تَزعُمُ أنَّکَ عالِمٌ بِمَباعِثِ الأنبِیاءِ و لَخاتَمُ الأنبِیَاءِ أعلَمُ بِمَباعِثِهِم مِنکَ. لَولا أن یُقالَ دَخَلَ عَلَی ابنِ رَسُولِ اللهِ فَلَم یَسألهُ عَن شَی‌ءٍ،