
اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
اسرار ملکوت ج3
262این تلبیس را با وسوسههای نفسانی و القائات بشری به انجام میرسانده است، و لهذا چنین افرادی در حکم اسباب و ابزار شیطان و آلت دست او درمیآیند، گرچه به لباس بشری و زیّ انسانی نمایان شوند.
در قرآن کریم نسبت به شیاطین إنس چنین میفرماید:
﴿وَكَذَٰلِكَ جَعَلۡنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوّٗا شَيَٰطِينَ ٱلۡإِنسِ وَٱلۡجِنِّ يُوحِي بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ زُخۡرُفَ ٱلۡقَوۡلِ غُرُورٗا وَلَوۡ شَآءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرۡهُمۡ وَمَا يَفۡتَرُونَ*وَلِتَصۡغَىٰٓ إِلَيۡهِ أَفِۡٔدَةُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ وَلِيَرۡضَوۡهُ وَلِيَقۡتَرِفُواْ مَا هُم مُّقۡتَرِفُونَ﴾.1
«و اینچنین سنّت و روش و سیرۀ ما مقدّر گردیده است که با هر پیامبری که به رسالت میرسد، شیاطینی از مردمان و جنّ به دور او گرد میآوریم و این شیاطین با کلمات و سخنان اغواگرانه و منحرفانه به یکدیگر پیام میدهند و همدیگر را تأیید و تسدید مینمایند، و اگر خدای تعالی نمیخواست اینان قادر بر اغواء و انحراف افراد نبودند؛ پس اینها را به حال خود واگذار و ترتیب اثری به افتراها و سخنان کذب و دور از واقعیّت آنها مده * و بدین جهت دلهای آن کسانی که ایمان و اعتقادی به عالم آخرت پیدا نکردهاند، به سوی آنان جلب میشود.»
ذرّه ذرّه کاندر این ارض و سماست *** جنس خود را همچو کاه و کهرباست2 * * *
نوریان مر نوریان را جاذبند *** ناریان مر ناریان را طالبند3 و بدین لحاظ از کلام و سخن اغواگرانۀ او راضی و خشنود میشوند و به اعمال خلاف و ناشایست دست مییازند. و باید توجّه داشت که اطلاق شیطان بر بنیآدم اطلاق مجازی و اعتباری نیست، بلکه اطلاق حقیقی و واقعی است؛ زیرا
- سوره الأنعام (٦) آیه ١١٢ و ١١٣.
- مثنوی معنوی، دفتر ششم.
- همان مصدر، دفتر دوّم.
