اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
مرتب سازی:
اسرار ملکوت ج3
253حقیقت ملکوتی و مثالی عبادتها و کارهایی است که در طیّ شبانهروز به انجام میرساند.
مثلاً نمازی که میخواند، کیفیّت آن نماز و نحوۀ بجای آوردن آن و نیّت و قصدی که در اذکار و آیات نماز انجام میدهد و حالت تخاطب او با پروردگار، تأثیر مستقیم در شکلگیری صورت ملکوتی نماز در نفس و قلب او دارد. و اگر مرجع تقلید و مجتهد او روش و نظری خاصّ در کیفیّت انجام نماز داشته باشد که با روش و سنّت رسول خدا وفق ندهد، این نماز اثر خود را در نفس انسان از دست میدهد و به یک رُبات و حرکات بیفایده و عبث تبدیل خواهد شد و فایدهای بر آن مترتّب نخواهد شد، و این فریضۀ حیاتی که این همه تأکید در انجام آن وارد شده است تأثیری در نفس او ایجاد نخواهد کرد. همینطور در مورد حجّ و روزه و معاملات و غیره... .
در صورت وجود ارجح و اعلم رجوع به مرجوح غیر اعلم جائز نیست
و بدین لحاظ است که اگر استاد سلوکی و ولیّ الهی، خود مجتهد و اهل فتوا باشد دیگر رجوع به غیر او باطل است؛ زیرا رجوع به مرجوح و غیر اعلم خواهد بود.
و تعجّب اینجاست که در زمان مرحوم قاضی ـ قدّس سرّه ـ بعضی از شاگردان ایشان، از مرحوم آقا سیّد ابوالحسن اصفهانی ـ رحمة الله علیه ـ تقلید میکردند، و از ایشان تقاضای مرافقت و همراهی با آنان را در موارد مختلفِ اختلاف و افتراق داشتند؛1 که البته این مسأله تاکنون برای بنده حلّ نشده است و هیچ توجیهی برای صحّت و إجزای آن نتوانستهام پیدا کنم.2
سالک باید توجّه داشته باشد که تقلید به معنای سپردن زمام کار و امور شخصی و اجتماعی و عبادی به دست دیگری است و اوست که انسان را به همان
- جهت اطّلاع بیشتر پیرامون این مطلب به مهر تابان، ص ٢٦ مراجعه شود. (محقّق)
- إنشاءالله به حول و قوّۀ الهی توضیح و تفصیل این مطلب در پاورقیهای رساله اجتهاد و تقلید مرحوم علاّمه والد از این قلم خواهد آمد.