اسرار ملکوت ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «مشابهتِ مخالفینِ انسان کامل با مخالفینِ اهلبیتعلیهمالسلام» و «وظیفۀ سالک راه خدا هنگام نبود ولیّ خدا» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب این مجلّد: • لزوم رجوع به عارف کامل برای جمیع افراد بشر • انانیّت و استکبار مانعِ اصلی در تبعیّت از عارف کامل • نگرشی تحلیلی بر مکتبِ ابوحنیفه • استکبار و عنادِ ابوحنیفه در مواجهه با مکتب اهلبیت علیهمالسلام • تفاوتهای بنیادین بین مرجعیت شیعه و اهلسنّت • مرجعیت حقیقی در شیعه یعنی آینۀ تمامنمای رسولخدا و ائمۀ معصومین • توجه به ظاهر افراد، علت گمراهی از مکتب اهلبیت • اشکالات وارد بر نهضتها و قیامهای علویان • اشکالات تفصیلی وارد بر قیام زیدبنعلیبنالحسین علیهماالسلام • تفاوتهای حکومت اولیای الهی با حکومتهای جائر • ضرورت اتصال باطنی به ملکوت، در شخصِ حاکم • اشکالات وارد بر اکتفاءکنندگان به تکالیف ظاهری • مصادیقی از ماتریالیسیم دینی و مادیگرائی مذهبی • وظیفۀ سالک راه خدا هنگام عدم دسترسی به عارفکامل • شرحی مفصلی از وظیفۀ سالک راه خدا، هنگام دسترسی به وصیّ ظاهر • شاخصهها و خصوصیات وصیّ ظاهر • لزوم احتیاط سالک راه خدا در برابر وصیّ ظاهر • اهمیت «رفیق طریق» در سیروسلوک • شرحی مختصر از فتنههای بعد از رحلت علامه طهرانی قدّسسرّه • اهمیت مسئله «تقلید» و لوازم آن • لزوم اهتمام شدید سالک به مطالعۀ کتب عرفای بالله • عشق به خدا باید همراه قدرت علمی و استقامت برهان باشد
مرتب سازی:
اسرار ملکوت ج3
199وصیّ ظاهر نیست؛ چنانچه هیچیک از شاگردان مرحوم قاضی ـ قدّس سرّه ـ پس از فوت ایشان به مرحوم قوچانی مراجعه نکردند و از ایشان دستور و ذکری نگرفتند، در حالیکه آنها به مرتبۀ کمال نرسیده بودند و اسفار اربعۀ سلوکی را طی نکرده بودند و همۀ آنها به جز مرحوم حدّاد ـ رضوان الله علیه ـ محتاج و نیازمند به استمرار تربیت و تزکیه بودند.
مضافاً به اینکه اکثر شاگردان مرحوم قاضی از جهات مختلفی نسبت به مرحوم قوچانی تفوّق و برتری داشتند، و در این صورت رجوع آنها به مرحوم قوچانی، رجوع اعلم به عالم خواهد بود و این مسأله عقلاً و نقلاً باطل و مطرود میباشد.
وصیّ ظاهر صرفاً یک راهنما و دلیل راه است نه بیشتر
التفات و توجّه به این نکته بسیار مهم است که: وصیّ ظاهر صرفاً یک راهنما و دلیل راه است نه بیشتر، و هیچ امتیازی بین او بین سایر افراد از خُبراء و اهل بصیرت و شناخت نسبت به راه خدا و تبیین موانع و توضیح معدّات و ارشاد به مطلوب نمیباشد. و به عبارت دیگر ارشاد و دلالت وصیّ ظاهر و سخنان و رهنمودهای او و کیفیّت مشی و سلوک او تماماً جنبه طریقی و ارشادی دارد نه جنبه موضوعی و مولوی.
روی این اصل کسانی که میگویند: «در راه خدا فقط باید از یک دریچه و یک استاد و یک منظر کسب دستور و ذکر نمود، و رجوع به دو نفر یا بیشتر موجب تشکیک در قلب و حیرت و گمراهی خواهد شد»، صد در صد راه به خطا رفتهاند و سخن به لغو و عبث راندهاند و با خلط در موضوع و مسألهای مجزّی و متفاوت، نتیجهای ناصواب بهدست آوردهاند.
این مسأله، که سالک راه خدا نباید از دو نفر دستور و برنامه ذکر و ورد داشته باشد، مربوط به عارف کامل و سالک واصل و ولیّ الهی است، نه مربوط به وصیّ ظاهری.