اسرار ملکوت ج3

ما سَألتُکَ عَن شَی‌ءٍ. فَقِس إن کُنتَ مُقِیسًا!

قالَ: لا تَکَلَّمتُ بِالرَّأیِ و القِیاسِ فی دِینِ اللهِ بَعدَ هَذا المَجلِسِ.

قالَ: کَلّا، إنَّ حُبَّ الرِّیاسَةِ غَیرُ تارِکِکَ کَما لَم یَترُکْ مَن کانَ قَبلَک.¹

 امام صادق علیه السّلام پس از درماندگی و اثبات جهل و خِرِفتی أبوحنیفه در تمام ادّعاهای توخالی و پوچ او فرمودند:

«تو را گمان بر آن است که به کتاب الهی شناخت و معرفت تامّ داری، در حالی‌که از زمرۀ افرادی نمی‌باشی که خدای متعال این کتاب را در سینه و ضمیر آنان به ودیعه گذارده است. و تو را گمان آن است که در احکام و مسائل شرع به قیاس عمل می‌نمایی، در حالی‌که اوّل کسی که گرفتار این بلیّه و مصیبت شد و به قیاس عمل نمود شیطان بود، و دین اسلام بر اساس قیاس پایه‌گذاری نشده است. و تو خیال می‌کنی که از جمله خبراء و صاحبان بصیرت و رأی و فکر می‌باشی و احکام الهی را با نظر و رأی خویش استنباط می‌کنی، در حالی‌که رأی از شخص رسول خدا واقعیّت و حقیقت دارد و از دیگران خطاء و توهّم و تخیّل است؛ زیرا خدای متعال به پیامبرش می‌فرماید: «ای رسول ما، در میان مردم به آنچه که خدا برای تو آشکار می‌نماید حکم کن و قضاوت نما.» در حالی‌که این مطلب دربارۀ کسی جز رسول خدا واقع نشده است.

و تو گمان می‌کنی که به حدود و قوانین مجازات اطّلاع داری، در حالی‌که آن فردی که این حدود و قوانین بر او نازل شده است سزاوارتر است از تو. و تو گمان می‌بری که احوال انبیا و قضایای آنان را بهتر از بقیه می‌دانی، در حالی‌که خاتم انبیا رسول خدا از تو به حالات پیامبران آگاه‌تر است.

آنگاه امام صادق علیه السّلام فرمودند: اگر بیم آن نبود که مردم بگویند: این مرد بر فرزند رسول خدا وارد شد و او هیچ مطلبی را با او در میان نگذاشت و با او سخنی تکلّم ننمود، هرگز با تو صحبت نمی‌کردم! حال که چنین