
اسرار ملکوت ج2
جلد دوم کتاب «اسرار ملکوت» که شرحی نفیس ولی ناتمام از حدیث شریف عنوان بصری است از رشحاتِ قلم حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه بوده است که پیرامون موضوع «ضرورت رجوع به عارف کامل» و «شاخصههای عارف کامل» به رشتۀ تحریر درآمده است. اهم مطالب این مجلد: • کافینبودنِ اشتغال به علوم متعارف؛ و لزوم فراگیری علوم باطنی • شرحی از تلمّذ و شاگردی مرحوم شهید مطهری در خدمت علامه طهرانی رضواناللهعلیهما • لزوم رجوع به امام علیهالسلام و عارف واصل؛ از نظر عقل و شرع • شواهدی بر مقام عارف کامل در آیات و روایات • عواقب سوء زعامتِ کسی که از نفس نگذشته است • مؤمنی که تسلیم حق باشد به وصف درنیاید • نسبت دادن تعابیری چون «علیّ زمان» و «حسین زمان» به غیرِ معصوم خطاست • خصوصیات و شاخصههای عارف کامل • اضطراب و تردید در کلام عرفای بالله راه ندارد • گفتار انسان کامل فقط بر محور توحید است و از آن تنازل نمیکند • نگاه استقلالی به امام علیهالسلام در مجالس اهلبیت، مورد امضا نیست • شرحی از نگاه توحیدی عرفای بالله به «جریان عاشورا» و «مسئله ظهور امام زمان علیهالسلام» • احتیاط ائمه و اولیای دین در مسائل دماء و نفوس و أعراض • عمل از روی احتیاط، ثبات نفسِ مکلّف را میگیرد و عواقب سوئی برای فتوادهنده دارد • ظهورات عارف واصل، تجلّی حضرت حق است • انطباق اعمال و اقوال انسان کامل با مبانی شرع • توضیحی درباره وصایت ظاهری و باطنی • بروز فتنۀ کُبریٰ بعد از رحلت علامه طهرانی قدّس سرّه
اسرار ملکوت ج2
72إلَهی ما عَبَدتُک خَوفًا من نارِکَ و لا طَمعًا إلی جَنَّتِکَ؛ بَل وجَدتُکَ أهلاً للعِبادةِ فعَبَدْتُک.1
«خدایا! عبادت من به جهت ترس از آتش و یا فوز به نعمات اخروی و بهشت و فوائد آن نیست؛ بلکه تو را اهل پرستش یافتم و به دور از هر چشمداشتی به عبادتت پرداختم.»
آری، این گروه خارج از مقام حساب و ارزشیابی اعمال و رفتار، وارد بر پروردگار میشوند. و چون عمل آنها به جهت مزد و پاداش نمیباشد، بنابراین ملائکه نمیتوانند هیچ ارزشی و قیمتی در قبال آن به حساب آورند. و هیچ نعمتی نمیتواند در مقابل اعمال آنان دستمزد و پاداش تلقّی گردد؛ زیرا آنان فراتر از دستمزد و پاداش بودهاند و اصلاً روی اینگونه مسائل حسابی باز نکردهاند، بلکه جز رضای حضرت حقّ بدون هیچ مطلبی ورای آن اقدام به این عمل نمودهاند؛ پس نفس آنها از مقام خواست و اراده و تمنّی گذشته است و هدف آنان دیگر بهشت و نعمتهای آن نیست تا خدای متعال آنها را در قبال عمل صالح به ایشان عطا نماید. اینان مقرّبین هستند؛ یعنی افرادی فراسوی بهشت و نعمتهای بهشت و بالاتر از جنّات و خصوصیّات آنها و متعالیتر از مقام عرض و محاسبه و ارزشیابی کردار.
مقرّبین خارج از مقام حساب و ارزشیابی اعمال وارد بر پروردگار میگردند
از مفاد این آیۀ کریمه استفاده میشود: اولیای الهی افرادی هستند که فعلشان
- .برخی از مصادر این روایت عبارتاند از:
١. تفسیر الصّافی، ج ٣، ص ٣٥٣، با قدری اختلاف.
٢. بحار الأنوار، ج ٤١، ص ١٤: «و قال علیه السّلام فی موضع آخر: ”إلهی! ما عَبَدتُک خَوفًا من عِقابک و لا طَمَعًا فی ثَوابِک، ولکن وَجَدتُک أهلاً للعبادةِ فعَبَدتُک.“»
٣. شرح ابن میثم علی المِائة کلمة، ج ١، ص ٢١٩: «الثّانی قوله علیه السّلام مُناجیًا لربِّه: ”إلهی! ما عَبَدتُک خوفًا من عِقابک و لا رَغبةً فی ثوابک، ولکن وَجَدتُک أهلاً للعبادة فعَبَدتُک.“»
٤.تفسیر المیزان، ج ١١، ص ١٥٩.
٥. عوالی اللئالی، ج ١، ص ٤٠٤؛ ج ٢، ص ١١. (محقّق)
- .برخی از مصادر این روایت عبارتاند از:
