اسرار ملکوت ج1

رضا و رغبت توأم نباشد؛ به درستی‌که این خانه بر اساس مناسک حج بنا نهاده شده است.»

 و همین‌طور برای افراد مستطیع که قدرت بر اتیان به حج را در سال‌های پس از حجّ واجب دارند، باید راه و مسیر حرکت به مکّه دائماً باز باشد و هیچ‌گونه ضیق و محدودیّتی و انحصاری به هیچ‌وجه من الوجوه برای انجام این تکلیف وجود نداشته باشد.

علّت یک‌بار وجوب حج، بر اساس رعایت توان کمترین افراد از مکلّفین است

 أحمد بن محمّد برقی در کتاب شریف محاسن از هشام بن سالم از امام صادق علیه السّلام روایت می‌کند که حضرت فرمودند:

ما کَلَّفَ اللهُ العِبادَ إلّا ما یُطیقونَ؛ إنَّما کَلَّفَهُم فی الیَومِ و اللَیلَةِ خَمسَ صَلَواتٍ... و کَلَّفَهُم حِجَّةً واحِدَةً و هُم یُطیقونَ أکثَرَ مِن ذَلِکَ... .¹

«خدای متعال تکلیف الزامی و وجوبی را بر اساس قدرت و استطاعت و طاقت افراد تشریع می‌کند؛ چه اینکه جهت ادای نماز، پنج نوبت را واجب فرمود... و همین‌طور یک‌بار انجام فریضۀ حج را واجب کرد در حالی‌که آنها استطاعت و طاقت بیش از این را دارند.»

 همین‌طور در وسائل الشّیعة از شیخ صدوق در کتاب علل الشرایع؛ و هم‌چنین عیون أخبار الرّضا از امام رضا علیه السّلام نقل می‌کند که حضرت فرمودند:

إنَّما أُمِرُوا بِحَجَّةٍ واحِدَةٍ لا أکثَرَ مِن ذَلِکَ، لِأنَّ اللهَ وَضَعَ الفَرائِضَ عَلَی أدنَی القُوَّةِ؛ کَما قالَ: ﴿فَمَا ٱسۡتَيۡسَرَ مِنَ ٱلۡهَدۡيِ﴾² یَعنِی شاةً، لِیَسَعَ القَوِیَّ و الضَّعیفَ. و کَذَلِکَ سائِرُ الفَرائِضِ إنَّما وُضِعَت عَلَی أدنَی القَومِ قُوَّةً؛ فَکانَ مِن تِلکَ الفَرائِضِ الحَجُّ المَفروضُ واحِدًا، ثُمَّ رَغَّبَ بَعدُ أهلَ القُوَّةِ بِقَدرِ طاقَتِهِم.³

«علّت وجوب فریضۀ حج، یک‌بار نه بیشتر این است که: خداوند همیشه فرائض و واجبات خود را بر اساس توان و طاقت کمترین افراد از مکلّفین