امام شناسی ج5

 یعنى سحر کردن بلکه معجزات و کرامات أنبیاء و أولیاى خدا، از قبیل همان کیفیّت نفسانیّه است».

 مُحْیى الدِّین عَرَبى در «فصوص الحکم» در فصّ آدمى در ضمن بیان حقیقت آدم و خلیفه بودن او گوید:

 فَهُوَ مِنَ الْعَالَمِ کَفَصِّ الْخَاتَمِ مِنَ الْخَاتَمِ الَّذِی هُوَ مَحَلُّ النَّقْشِ وَ الْعَلاَمَةِ الَّتی بِهَا یَخْتِمَ الْمَلِکُ عَلَی خَزَائِنِهِ؛ وَ سَمَّاهُ خَلیفَةً مِنْ أجْلِ هَذَا: لأنَّهُ الْحَافِظُ خَلْقَهُ کَمَا یُحْفَظُ بِالْخَتْمِ الْخَزَائِنُ؛ فَمَا دَامَ خَتْمُ الْمَلِکِ عَلَیْهَا لا یَجْسُرُ أحَدٌ عَلَی فَتْحِهَا إلاَّ بِاِذْنِهِ؛ فَاسْتَخْلَفَهُ فِی حِفْظِ الْعَالَمِ؛ فَلاَ یَزَالُ الْعَالَمُ مَحْفُوظًا مَا دَام فیهِ هَذَا الإنْسَانَ الْکَامِلُ‌¹.

 «نسبت آدم به عالم همانند نسبت نگین انگشترى است به انگشترى، آن نگینى که محلّ نقش و علامتى است که با آن پادشاه بر خزائن خود مهر مى‌زند²، و از روى همین علّت هم آدم را خداوند خلیفه نام نهاده است.

 چون آدم حفظ کننده عالم آفرینش حقّ است، همچنان که به واسطه مهر کردن، خزائن محفوظ مى‌ماند.

 و بنابر این مادامى‌که مُهر پادشاه بر آن خزینه‌ها خورده است. هیچکس را یاراى جسارت براى باز کردن آنها نیست، مگر آنکه خود پادشاه اذن و اجازه دهد، پس حقّ متعال، آدم را براى حفظ عالم به خلافت خود برگزید. و علیهذا پیوسته عالم در حفظ و مصونیّت است، مادامى‌که در آن این إنْسَانِ کامِل بوده باشد».

شرح قیصرى بر گفتار ابن عربى درباره انسان کامل‌

 و قیصرى در شرح این فقره گفته است: الْحَقُّ یَحْفَظُ خَلْقَهُ بِالاِنْسَانِ الْکَامِلِ؛ عِنْدَ اسْتِتَارِهِ بِمَظاهِرِ أسْمَآئِهِ وَ صِفَاتِهِ عِزَّةً؛ وَ کَانَ هُوَ الْحَافِظُ لَهَا قَبْلَ الاِسْتِتَارِ وَ الاِخْتِفآءِ وَ إظْهَارِ الْخَلْقِ.

 فَحِفْظُ الاِنْسَانِ لَهَا بالْخِلافَةِ فَتُسَمَّی بِالْخَلیفَةِ لِذَلِکَ؛ وَ حِفْظُهُ لِلْعَالَمِ عِبَارَةٌ عَنِ إبْقآءِ