امام شناسی ج5

 حال باید دید: مقام و منزلت إنسان، در این خَطِّ سیر طولانى ولایت در کجا قرار دارد؟ و سهمیّه او از ماء مَعین آبشخوار شریعه وَحْدَتْ تا چه حَدّ است؟

 شکّ نداریم که انسان به هر شکل و صورت، و از اهل هر نقطه و مکان، و از هر نژادى که باشد، داراى قابلیّتى است که در اثر حرکت در آن قابلیّت، مرتبه استعداد خود را مى‌تواند به منزل فعلیّت و ظهور و ثبوت برساند، و به مقدار معتنابهى، وجود خود را گسترش دهد، و علم و توانائى خود را افزون کند.

 هیچ یک از افراد بشر در ابتداى تولّد، داراى ملکه علم و طبابت، و حرف، و صنایع، و کتابت و غیرها نبوده‌اند، و به واسطه تمرین و مجاهده و تعلیم و تربیت در کلاس مخصوص توانائى پیدا کرده‌اند.

 سیر انسان مى‌تواند در مرحله مادّیّات، و ازدیاد شهوات، و جاه، و اعتباریّات دنیوى باشد، و به مقامى بزرگ در این زمینه نائل آید، و مى‌تواند در گسترش معنویّات، و علم و أندیشه، و طهارت باطن، و صفاى قلب، و تقویت فکر و بالأخره عبور از مراحل جزئیّه مادّیّه، و وصول به حقایق دانش و قدرت و حیات باشد.

 سیر به سوى خدا، و وصول به مقام عزّ شامخ حضرت حقّ متعال، جزء خمیره و سرشت انسان است، و امکان وصول به این مرتبه، از ذاتیّات نفس ناطقه مى‌باشد، و ما در دروس سابق به اثبات رسانیدیم که انسان مى‌تواند در سَیْر إلَى الله مراتب و کمالاتى را واجد گردد، و در منازل و مراحل فَنَاء فى الله به مرحله فَنَاء در فعل و فَناء در إسم و صفت و فَناء در ذات، نائل آید، و به مقام وصول برسد. و راه عرفان و تکامل براى انسان باز است.

 البتّه باید دانست که انسان که مى‌گوئیم: مراد ما این بدن محدود، مادّى و طبیعى نیست که دو متر مکان را اشغال کرده باشد، بلکه نفس ناطقه و روح اوست که امکان حرکت و سیر در این مراحل را دارد.

سیر انسان در مراتب مختلف ولایت‌

 انسان به مقام هر اسم و صفتى از أسماء حضرت حقّ برسد، مظهر آن اسم و صفت مى‌گردد، و آن اسم و صفت در وجود او متجلّى مى‌شود. مثلا اگر مَظْهر اسم جمال باشد، جمیل مى‌شود، و اگر مظهر اسم جَلال باشد، جلیل مى‌گردد، اگر مظهر اسم علیم شود، عالم مى‌شود، و اگر مظهر اسم قدیر گردد، قادر مى‌شود.