
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
64خداوندا! مرا از آنان قرار ده، که ایشان را ندا فرمودى، و به سوى خود خواندى، و آنها اجابت تو را نمودند! و با دیده مراقبت بر آنان نظر افکندى! و از جَلال تو مدهوش شدند! و سپس با آنان در سرّ و خلوت به نجوى و سخن پنهان گفتن پرداختى! و ایشان در جهر و آشکارا و علن براى خدمت تو قیام کردند و عمل نمودند!»
تا آنکه عرض مىکند إلَهی وَألْحِقْنِی بِنُورِ عِزِّکَ الأبْهَجِ فَأکُونَ لَکَ عَارِفًا وَ عَنْ سِوَاکَ مُنْحَرِفًا وَ مِنْکَ خَائِفًا مُرَاقِبًا.1
«خداوندا: مرا به نور عزّت خودت که بسیار نیکو و نشاط انگیز است برسان! تا اینکه به مقام تو عارف شوم! و از غیر تو چشم بپوشم! و از تو پیوسته در خوف و مراقبت باشم».
حالات اولیاء خدا در منازل سلوک تا فناء فى الله
و پس از فناء در أوصاف، مرحله سوّم از فناء پیش مىآید، و آن فناء در ذات است، یعنى ذات ولىّ خدا در ذات خداوند مندکّ و فانى مىشود، و وجودش مضمحلّ مىگردد، و از او اثرى نمىماند.
در اینجا هر اسم و رسمى محو و نابود مىشود، و حضرت حقّ قائم مقام او مىگردد.
این مقام مقامى است بزرگتر و برتر از آنکه لفظى بتواند آن را حکایت کند، و یا اشارهاى بدان راه یابد. و اصولا اطلاق مقام بر آن مَجاز است، و این از مواهب حضرت سبحان است به رسول اکرمش: محمّد بن عبد الله صلّى الله علیه و آله و سلّم، و پس از آن حضرت براى أولاد طاهرین آن حضرت نیز مفتوح گردیده است، و نیز براى اولیاى خدا از امّت آن حضرت مفتوح است، به مقتضى و مدلول روایات بسیارى که دلالت دارند بر آنکه خداوند سبحانه و تعالى، شیعیان آنها را در درجات اُخروى به آن سروران ملحق مىنماید.
درباره فناء در ذات در روایت وارده در معراج رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم آمده است که درباره ولىّ خدا، خداوند مىفرماید: وَ یُنْقَلُ مِنْ دَارِ الْفَنآءِ إلَی دَارِ الْبَقآءِ، وَ مِنْ دَارِ الشَّیْطَانِ إلَی دَارِ الرَّحْمَنِ 2.
- . «اقبال» ص 685 تا 687، از ابن خالویه روایت مىکند.
- . «ارشاد القلوب» باب 54، حدیث معراج، ص 284 از طبع مصطفوى.
