امام شناسی ج5

 و سِرِّ این مطلب آنست که انسان کامل بالفعل در تحت اسم اعظم قرار دارد، و آن اسم جلال و پادشاهى است که در تحت أسماء تنزیهیّه خداوند همچون سُبُّوح و قُدُّوس واقع است، و أمّا فلک در تحت اسم دَائم و رَافِعْ و رَبّ و نحوها واقع است، پس انسان نشانه‌دار از جمیع أسماء تنزیهیّه و تشبیهیّه حقّ است.

 آیا نمى‌بینى که: روح فلک پیوسته روح مُضاف است، و روح این انسان روح مُرْسَل و مطلق است؟! که از قید و بند، و از وِثاق جسم طبیعى، بلکه از جسم مثالى، بلکه از همه عوالم صورى آزاد شده است، و نَعْلَیْن خود را خلع کرده و کَونَیْن را طرح کرده و کنار زده است.

 و فرشتگان مقرّب گر چه روح مطلق هستند، الاّ آنکه به جمیع أسماء تنزیهیّه و تشبیهیّه نشانه‌دار نیستند.

 و لیکن این صنف از انسان، ختم کنندگان در سلسله صعودیّه هستند، و آنان عقول بالا رونده‌اى مى‌باشند که از استعمال بدن و استخدام آلات بدن بى‌نیاز گردیده‌اند.

 و آنان چنان هستند که گوئى لباس‌ها و پوشش‌هاى بدن را که در آن هستند، کنده‌اند و بیرون آورده‌اند. و اینان در برابر عقولى که در ابتداى سلسله نزولیّه مى‌باشند، قرار دارند. و اگر فى‌الجمله حجابى هم باشد به کلّى برداشته مى‌شود همچنان که علىّ علیه‌السّلام در وقت خلع فرمود: فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَةِ «سوگند به پروردگار کعبه که فائز شدم».

 پس عبادت این صنف از عبادت فلک أجلّ است، زیرا چه بسا که عمل خالصى اندک بر عمل بسیار ترجیح داشته باشد به مقدار معتنابهى، همچنین معرفت آنان نسبت به ملک اینچنین است، زیرا که انسان کامل، خداوند تعالى را با جمیع اسمآئش مى‌شناسد، و شاید مراد ملاّ صدرا از این عبارت خود، انسان بَشَرى بِما