امام شناسی ج5

فاعل، و یا بمعناى مشهود و اسم مفعول است، و على کلا التّقدیرین، معناى آیه مى‌رساند که در هر چیزى خدا مشهود است، و یا در هر چیزى خدا شاهد و حاضر است، پس اشیاء، خدانما هستند، و باید در آنها خدا را دید، چون أشیاء، هستى و خودیّتى جز به حقّ ندارند، و خودیّت و اصالت و استقلال آنها، وجود حضرت حقّ است سبحانه و تعالى.

 ولیکن این مطلب بر عامّه پوشیده است، و آنان در اشیاء به نظر استقلال مى‌نگرند، و لهذا خدا را نمى‌بینند، و روى این اصل ایشان در لقاء و دیدار خداوندشان در شکست و تردید مى‌باشند، و لیکن این شکّ چقدر خَبْط و غَلَط است، درحالى‌که او به هر چیز محیط است، و هستى هر چیز، اوّل به اوست، و سپس نسبتى با خود پیدا مى‌کند.

 و حاصل مطلب آنست که جز خداوند تبارک و تعالى در جمیع عوالم هستى، موجود ذى اثرى نیست، مگر به حول و به قوّه خدا، و مگر ظهور و تجلّى خدا، پس هر چه هست مستند به حقّ است سبحانه و تعالى.

 و از اینجا خوب روشن مى‌شود که ولایت با همه موجودات است، از صغیر و کبیر، و از ذَرّه تا کهکشان‌ها، و از مادّه و هیولاى اوّلیّه، تا حجاب اقرب و أعلى درجه از موجودات مجرّده قدسیّه.

 زیرا تا وَلایت نباشد، هیچ موجودى وجود پیدا نمى‌کند، و معقول نیست که لباس هستى بپوشد.

 چون ما بیان کردیم که وَلایت عبارت است از: گردیدن دو چیز به گونه گردیدنى که هیچ فاصله و حائل بین آن دو چیز نباشد مگر از خود آن دو چیز.

 و حال که هر موجودى که وجود پیدا مى‌کند، باید بین او و بین حقّ هیچ فاصله‌اى نباشد چه در ناحیه وجودش و یا در ناحیه علم و قدرت و حیاتش، تا بتواند موجود شود، و الاّ ایجاد، محال مى‌گردد.

 و ما بالوجدان موجودات بسیارى از هر گونه، و از هر شکل و شمایل، و از هر صورت آفاقى و هر نمونه انفسى را ادراک مى‌کنیم و مى‌یابیم، و بنابر این همه اینها با ولایت آفریده شده‌اند، یعنى بین آنها و ذات اقدس حقّ هیچ فاصله و حجابى نیست،