امام شناسی ج5

مذهب و مکتبى که استوارتر بوده، و توانسته است برهان قوى‌تر بیاورد، توحید را روشن‌تر ساخته است. و از میان همه طبقات الهیّون امّت اسلام، توحیدش بهتر و استوارتر است زیرا آورنده آن حضرت مُحَمَّد بن عَبْدِ الله علیه الصّلاة والسّلام، خود به درجه اقصاى از توحید رسیده بود، و این باب را بر امّت خود مفتوح فرمود.

 شعار آن حضرت: اللهُ اَکَبَرُ، و ﴿قُلْ هُوَ اللهُ أحَدٌ﴾ ولاَ اِلَهَ إلاَّ اللهُ وَحْدَهُ وَحْدَهُ، و هُوَ الأوَّلُ وَ الأخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ، و هُوَ العَلِیمُ و هُوَ الحَکیمُ و هُوَ الَحیُّ وَ هُوَ السَّمیعُ و هُوَ الْبَصِیُر و اَلْحَمْدُ لِلّهِ و سُبْحَانَ اللهِ و امثالها بوده است، که به روشنى بر توحید صرف ذات اقدس حقّ تعالى در تمام مراتب شاهدى گویاست.

حضرت حقَّ در موجودات تجلَّى دارد

 و بنابر این، موجودات از مُلکى و مَلکوتى، و از نفوس قدسیّه عوالم مجرّده تا هیولاى أوّلیّة و مادّة الموادّ، هیچکدام أصالت ندارند، بلکه أصالت ذات او دارد، و موجودات ظلّى و تبعى و مرآتى هستند، یعنى خدا نما.

 موجودات از ذات اقدس حقّ بنحو تولّد صادر نشده‌اند، که داراى استقلال باشند، همچون تولّد مولود از والدش، بلکه او ﴿لَمْ يَلِدْ﴾ است، و نیز در هیچیک از آنها آن استقلال و اصالتى که ملاحظه مى‌شود، از آنِ خودِ آنها نیست بلکه آن اصالت حقّ است، زیرا که او ﴿لَمْ يُوْلَدْ﴾ است، و وجود بحت و بسیط و وحدت بالصّرافه دارد، و داراى تشخّص است که ﴿لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أحَدٌ﴾ می‌باشد ﴿فَسُبْحَانَ اللهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ﴾.

 خلقت موجودات از عقول مُجَرَّده و نفوس کلّیّه تا برسد، به عالم طبع و مادّه، همگى به عنوان خروج از ذات اقدس نیست، یعنى با اراده ازلیّه خود، آنها را مستقلاّ ایجاد نفرموده است، زیرا ایجاد استقلالى منافات با أحدیّت و واحدیّت او دارد، بلکه ایجادشان به نحو وجود ظِلّى و تَبَعى و عَرَضى است، همه سایه خدا هستند. و بنابر این، خلقت به معناى ایجاد استقلالى نیست، و مخلوق به معناى وجود مستقلّ نمى‌باشد، بلکه خلقت به معناى ایجاد پرتوى و سایه‌اى و عرضى و إظهار در آئینه تجلّى است، و مخلوق به معناى وجودِ پرتوى و سایه‌اى و ظهور در تجلّى مى‌باشد، مخلوق یعنى مَظْهَر و مَجْلَى، و خلقت به معناى ظهور و تجلّى است.

 قرآن کریم همه موجودات را آیات خدا مى‌داند، یعنى نمایشگر و نشان دهنده و آئینه و علامت. هر جا مذاکره از تغییرات و تحوّلات و حوادث و پدیده‌هاى مادّى، و