امام شناسی ج5

«و تمام این امور و اشباه آن بنابر آنچه من براى تو گفتم، از این قبیل است، و همچنین رضا و غضب و غیر آن از اشیائى که با اینها مشابهت دارند».

 بارى اینکه حضرت مى‌فرمایند: و بسیارى از چیزهائى که با اینها مشابهت دارند، اشاره به آیات و روایات بسیارى است که در این باب وارد شده است، مثل آیه شریفه:

 قوله تعالى: ﴿وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللهَ رَمى﴾‌¹.

 «(اى پیامبر) در وقتى‌که تو تیر انداختى، تو تیر نینداختى، و لیکن خداوند تیر انداخته است».

 و قوله تعالى: ﴿وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‌ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى﴾‌².

 «و پیغمبر از روى هوى سخن نمى‌گوید، سخن او نیست مگر وحیى که به او وحى مى‌شود».

 و قوله تعالى: ﴿لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ﴾³.

 «(اى پیامبر) براى تو از اراده و اختیار هیچ نیست».

 و مانند گفتار رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم: سلّم فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّی مَنْ آذَاهَا فَقَدْ آذَانِی وَ مَنْ آذَانِی فَقَدْ آذَی اللهَ ـ الحدیث ‌⁴.

 «فاطمه، پاره بدن من است هر کس او را آزار کند، حقّا مرا آزار کرده است، و هر کس مرا آزار کند، حقّا خداوند را آزار کرده است».

 این مختصرى بود که راجع به فَناء فعلى أولیاء خدا، در افعال خدا بیان شد.

 و پس از فناء در افعال، فناء در اوصاف پیدا مى‌شود، و اصول این فناء بنابر آنچه از روایات أئمّه طاهرین سلام الله علیهم اجمعین دستگیر مى‌شود پنج چیز است: حَیَات، عِلْم، قُدْرَت، سَمْع، بَصَر و خداوند در این پنج مورد بجاى ولىّ خود قیام دارد، یعنى سالک حیات و علم و قدرت و شنوائى و بینائى را مطلقا از خدا مى‌بیند، وادراک مى‌کند، نه مى‌تواند به خود نسبت دهد، و نه به غیر خود از ممکنات.