امام شناسی ج5

 ولى مطلب قابل توجّه اینجاست که انسان به هیچیک از این مراتب کمالیّه خود نمى‌رسد مگر با فناء خود و با بقاء آن کمال در محلّ خود، چون فناء عبارت است از عبور از حدود عدمیّه، نه از اصل وجود.

 بنابر این در سیر الى الله، و حصول این مراتب از فناء، اصل الوجود باقى است، و عبور از درجات و مراتب مى‌شود، تا از همه حدود بگذرد، و دیگر هیچ چیز نماند جز ذات اقدس وجود مطلق حقّ تَعالى شَأنُه.

 و لهذا انسان در هر مرحله‌اى از این مراحل، در مجراى جمیع انواع فیوضات مترشّحه از آن مرتبه به مراتب پائین‌ترش واقف مى‌شود، و به آن آثار و خواصّ آن متحقّق مى‌گردد، تا به توحید ذاتى برسد، و دیگر از او هیچ اسم و رسمى باقى نماند ﴿وَ الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ لِلّهِ﴾ و بنابر این اولیاى خدا در هر منزلى از منازل، و در هر مرحله‌اى از مراحل، به فیوضات آن منزل و مرحله متحقّق‌اند، غایة الأمر از آنها نیست، و از خداست.

 و چون به سر منزل مقصود یعنى عبودیّت مطلقه و محضه، و مقام ولایت، و ارتفاع همه حجابهاى نفسانى و روحى رسند، و بین آنان و حضرت معبود هیچ حاجبى نباشد، که این مقام ولایت است در آنجا به همه اسماء و صفات حقّ مسمّى و متّصف میگردند. این است مقام اولیاى حقّ سبحانه و تعالى.

صفات و مقامات اولیاى خدا

 بزرگان از اهل حکمت، در کتابهاى خود فصلى در مقامات اولیاء آورده‌اند، و شیخ الرّئیس در نمط نهم از «اِشارات» بطور فى‌الجمله مبسوطى ذکر کرده است. امّا چون منظور ما در این کتاب «امام‌شناسى» خصوص ولایت أئمّه طاهرین سلام الله علیهم اجمعین است، لهذا به مقدار کمى از آیات و روایات درباره آثار و صفات مطلق ولىّ مى‌آوریم، تا طبعا حالات و صفات آن سروران روشن شود، و دیگر هر جا به آیه‌اى و یا به روایتى از فضائل و مناقب و کرامات و معجزات باهره آنان برخورد کردیم، با دیده تأمّل ننگریم، زیرا حال آنها لازمه مقام آنهاست، و حال ما لازمه مقام ما.

 اولیاى خدا به جهت آنکه اسماءشان و رسومشان در ذات حقّ فانى شده است،