امام شناسی ج5

درایت حقیقت آن است. و این مساکین چنین مى‌پندارند که با معنى کردن عبارت، حدیث را فهمیده‌اند و مى‌گویند: مگر اصحاب أئمّه فلسفه خوانده بودند؟

 آرى افراد متکلّمى همانند هِشَامِ بْنِ حَکَم و مُحَمَّد بْنِ نُعْمَان أحْوَل‌: مُؤمِنُ الطَّاق و غیرهِما به علوم عقلیّة آشنائى کامل داشته، و به اصطلاحات آن روز به تمام معنى الکلمة وارد بوده‌اند.

 مرحوم علاّمه امینى در کتاب شریف «الغدیر» گوید: در کتاب زَیْدِ زَرَّادْ از حضرت صادق علیه‌السّلام وارد است که حضرت باقر علیه‌السّلام به آن حضرت گفتند:

 یَا بُنَیَّ اعْرِفْ مَنَازِلَ شِیعَةِ عَلِیٍّ عَلَی قَدْرِ رِوَایَتِهِمْ وَ مَعْرِفَتِهِمْ، فَإنَّ الْمَعْرِفَةَ هِیَ الدِّرَایَةُ لِلرَّوَایَةِ؛ وَ بِالدِّرَایَاتِ لِلرِّوَایَاتِ یَعْلُو الْمُؤْمِنُ إلَی أقْصَی دَرَجَةِ الإیْمَانِ.

 «اى نور دیده من! مقدار مراتب و درجات شیعیان علىّ را بر اساس مقدار روایت آنها و مقدار درایت و فهم آنها بشناس! چون معرفت، مجرّد روایت خواندن نیست، بلکه معرفت، فهمیدن و ادراک کردن روایت است، و بواسطه فهمیدن و پى به معانى واقعى روایات بردن، مؤمن به بلندترین قُلّه از درجات ایمان صعود مى‌کند».

 إنِّی نَظَرْتُ فِی کِتَابِ عَلِیٍّ علیه‌السّلام فَوَجَدْتُ فِیهِ: إنَّ زِنَةَ کُلِّ امْرِئٍ وَ قَدْرَهُ مَعْرِفَتُهُ؛ إنَّ اللهَ یُحَاسِبُ الْعِبَادَ عَلَی قَدْرِ مَآ آتَاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ

 «من در کتاب أمیرالمؤمنین على‌بن‌أبی‌طالب نظر کردم، و در آن چنین یافتم که: میزان و اندازه هر مردى به اندازه معرفت اوست، خداوند، بندگان خود را بر میزان همان مقدار از عقل‌هائى که به آنان داده است محاسبه مى‌نماید».

 و در کتاب «غیبت نعمانى» ص 70 در ضمن حدیثى از حضرت صادق علیه‌السّلام آمده است که:

 خَبَرٌ تَدْرِیهِ خَیْرٌ مِنْ عَشَرٍ تَرْوِیهِ، إنَّ لِکُلِّ حَقٍّ حَقِیقَةً وَ لِکُلِّ صَوَابٍ نُورًا.

 «یک چیزى را که تو بفهمى و به معناى حقیقى آن برسى و درایت کنى، بهتر است از ده چیزى که روایت کنى! بدرستى که از براى هر مطلب حقّى، حقیقت و واقعیّتى است، و از براى هر چیز راست و استوارى نورى است».

 و در کتاب «کشف الغُمّة» شعرانى ج 1 ص 40 آمده است که:

 کَانَ عَلِیُّ بْنُ أبِیطَالِبٍ رَضِیَ اللهُ عَنْهُ یَقُولُ: کُونُوا لِلْعِلْمِ وُعَاةً! وَ لاَ تَکُونُوا لَهُ