امام شناسی ج5

 «ابن تیمیّه کسى است که خداوند او را مخذول و منکوب نموده، و گمراه کرده و کور و کر کرده، و ذلیل و بى‌مقدار نموده است، و بدین امر بزرگان از علماء که فساد احوال او را بیان کرده‌اند و دروغ گفتار او را معیّن کرده‌اند تصریح نموده‌اند، و کسى که بخواهد این حقیقت را دریابد باید به مطالعه گفتار امام مجتهد که همگى بر امامت و جلالت و درجه اجتهاد او اعتراف و اتّفاق دارند یعنى شیخ ابو الحسن سبکى بپردازد و نیز به مطالعه گفتار فرزندش تاج امّت و شیخ جماعت عزّ بن جَمَاعة و سایر هم عصران ایشان و غیر هم عصران از شافعى‌ها و مالکى‌ها و حنفى‌ها بپردازد تا کاملا بر انحرافات ابن تیمیّه واقف گردد، ابن تیمیّه اعتراض خود را فقط بر طائفه متأخّرین از صوفیّه مقصور نداشته است بلکه بر مثل عمر بن خطّاب و على‌بن‌أبی‌طالب اعتراض داشته است.

 و حاصل مطلب آن است که براى گفتار او قیمت و ارزشى نیست زیرا علماء به گفتار او به نظر عدم ارزش و قابلیّت مطالعه و به نظر سخن دور افتاده‌اى مى‌نگرند و درباره او اعتقاد دارند که مرد ضالّ و مضلّ، گمراه و گمراه کننده و مرد بدعت‌گذار و متجاوزى بوده است. خداوند او را به دست انتقام عدالتش بگیرد و ما را از پیمودن راهى همانند راه او بر حذر دارد و از عقیده و کردار او در پناه خود حفظ فرماید، آمین.

 (ابن حَجَر گفتار خود را ادامه مى‌دهد تا آنکه مى‌گوید): ابن تیمیّه در عقائد خود معتقد است به اینکه خداوند جهت دارد و براى اثبات این عقیده جزوى از کتاب خود را قرار داده است و لازمه این عقیده جسمیّت خداست و محاذات با موجودات دگر و مستقرّ شدن و متمکّن گشتن در مکان. و چون ابن تیمیّه در بعضى از اوقات به این لوازم تصریح مى‌کرده است مذهب او را به جسمیّت خدا و مکان داشتن خدا مى‌دانسته‌اند. بالأخصّ آنکه از جمله کسانى که به او نسبت جسمیّت داده‌اند از بزرگان أئمّه اسلام که اتّفاق بر جلالت و امامت و دیانت او کرده‌اند همین بزرگ مرد شیخ ابو الحسن سبکى است چون او مردى است محقّق و مدقّق و مورد وثوق و امضاى علماء اعلام، شیخ سبکى چیزى نمى‌گوید مگر از روى تحقیق و تجسّس کامل و احتیاط فراوان و بررسى تامّ و تمام بالأخصّ در نسبت به مسلمانى که مقتضى‌