
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
114بطورى است که جمعى از اصحاب رسول الله و أئمّه اهل بیت سلام الله علیهم را از أصْحَابِ أَسْرَار شمردهاند، همچون سَلْمان فَارْسِیّ، و أوَیْسِ قَرَنیّ، و کُمَیْل بن زِیاد نَخَعیّ، و مَیْثَم تَمّارِ کُوفیّ، و رُشَیْد هَجَریّ، و جَابِرِ جُعْفِیّ رضوان الله تعالی علیهم أجمعین1».
در معناى ولایت تکوینى و تشریعى
*** بارى آیهاى که در مطلع گفتار ذکر شد: ﴿النَّبِيُّ أوْلَي بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أنْفُسِهِمْ﴾ دلالت دارد بر ولایت رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم بر جمیع مؤمنین، و اطلاق این ولایت، هم در مورد تکوین و هم در مورد تشریع است، و بلکه حقیقت ولایت در ناحیه تکوین و حقیقت است، و پس از آن در ناحیه تشریع و اعتبار. ولایت تکوینیّه معنایش آن است که: رسول الله حقّا واسطه و حجاب بین بنده و خداوند قرار دارند، و تمام فیوضات از جانب پروردگار نسبت به بندگان، از حیات و علم و قدرت، و سایر جهات توسّط ایشان که آئینه و مرآت حقّند، و در مقام وَلایت و بدون واسطگى قرار دارند، افاضه مىشود.
وَلایت تشریعیّة معنایش آن است که: رسول الله در مقام تصمیمگیرى و اختیار و انتخاب مؤمنین، اراده و اختیار آن حضرت مقدّم است، و بجاى اراده و اختیار مؤمن مىنشیند، بدین معنى که: اگر مؤمن بخواهد کارى را انجام دهد، و آن حضرت منع کنند، و یا بخواهد انجام ندهد، و آن حضرت امر کنند، باید منع و یا امر آن حضرت را برخواست و اراده خویشتن مقدّم دارد، و به دنبال انجام فرمان او برود هر چه باشد، خواه جنگ و یا صلح، و خواه گرفتن مال و یا دادن، و خواه نکاح و یا طلاق و جلاء وطن و کسب و کار، و سایر امور زندگى، و دستورات دینى و تکالیف الهیّه، همه و همه از جانب رسول الله نازل مىشود، و اطاعت آنها واجب است.
از جمله موارد اعمال ولایت تشریعى رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم داستان زینب است که حضرت رسول الله به امر ولاَئِى خود او را به پسر خوانده و غلام آزادشده خود زَیْدُ بْنُ حَارِثَة تزویج کردند و پس از آن که زید او را طلاق گفت باز به امر وَلآئى او را به حباله نکاح خویش درآوردند.
- . رساله «الولایة» علاّمه فقید آیة الله طباطبائى رضوان الله علیه، نسخه خطّى حقیر ص 3 تا ص 6.
