امام شناسی ج5

استحقاق أسماء ذاتیّه و صفات إلهیّه را به معناى حقیقى استحقاق و أصالت مِلکیّت دارد، چون اوست که از حقیقت او بدین عبارات تعبیر مى‌شود، و به لطیفه او بدین اشارات اشاره مى‌گردد.

 و از براى این عبارات و اشارات، مستندى در وجود، غیر از انسان کامل نیست.

 و بنابر این، مِثال انسان کامل نسبت به حقّ، مثال آئینه‌ایست که شخص صورت خود را نمى‌تواند ببیند مگر در آن، و گرنه هیچ ممکن نیست که حقّ صورت خود را ببیند مگر در آئینه اسم. پس انسان کامل آئینه اوست، و أیضا انسان کامل آئینه حق است بجهت آنکه: حقّ تعالى بر خود واجب گردانیده است که أسماء و صفات خود را نبیند مگر در انسان کامل. و اینست معناى گفتار خداى متعال:

 ﴿إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُومًا جَهُولًا﴾ (آیه 72، از سوره 33: أحزاب).

 «ما امانت را بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه داشتیم، همگى از حمل آن امتناع ورزیدند، و از آن ترسیدند، و لیکن انسان آن را حمل کرد، و حقّا که انسان بسیار ستمگر و بسیار نادان است».

 یعنى انسان به نفس خود ستمگر است، به اینکه آن را از آن درجه پائین آورده است، و نادان است به قدر و منزلت خود، زیرا او محلّ امانت خداوند است، و او نمى‌داند».

 تا آنکه مى‌گوید: وَ لِلاِنْسَانِ الْکَامِلِ تَمَکُّنٌ مِنْ مَنْعِ الْخَوَاطِرِ عَنْ نَفْسِهِ جَلیلِهَا وَ دَقیقِهَا؛ ثُمَّ إنَّ تَصَرُّفَهُ فِی الأشْیَاءِ لاَ عَنِ اتِّصَافٍ وَ لاَ عَنْ آلَةٍ وَ لاَ عَنِ اسْمٍ وَ لاَ عَنْ رَسْمٍ؛ بَلْ کَمَا یَتَصَرَّفُ أحَدُنَا فِی کَلامِهِ وَ أکْلِهِ وَ شُرْبِهِ ـ الخ‌¹.

 «انسان کامل چنین قدرتى دارد که تمام خاطرات را از ذهن خود دفع کند، چه بزرگ و چه کوچک.

 و همچنین تصرّف او در اشیاء از روى اتّصاف به صفتى، و استخدام اسباب‌