امام شناسی ج5

 رَاكِعُونَ و استعمال صیغه جمع در معناى مفرد، اگر چه بر سبیل تعظیم جایز است، لکن این‌گونه استعمال مَجاز است و اصل آنست که لفظ را بر معناى حقیقى خودش حمل کنیم که همان معناى عمومیّت و جمعیّت بوده باشد. نه خصوص فرد.

 پاسخ آن است که: در اینجا استعمال لفظ جمع بر معناى مفرد نشده است، بلکه لفظ جمع در همان معناى کلّى و جمعى استعمال شده است، و همان معناى کلّى اراده گردیده است، منتهى الأمر آن معناى کلّى بیش از یک فرد در خارج نداشته است، و آن على‌بن‌أبی‌طالب علیه‌السّلام بوده است.

 و آنچه در لغت جایز نیست مگر به نحو مجاز قسم اوّل است نه دوّم، و استاد ما حضرت آیة الله علاّمه طباطبائى رضوان الله علیه در «تفسیر المیزان» در ضمن تفسیر آیه مباهله در توضیح این معنى بسط سخن داده‌اند¹.

 و ما در بسیارى از موارد در قرآن کریم مى‌بینیم که حکم را به نحو عموم و بر سبیل جمع آورده است در حالى که در خارج یک فرد بیشتر نبوده است.

 مانند آیه: ﴿الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ﴾‌ (آیه 173، از سوره 3: آل عمران)

 «آن مؤمنانى که مردم به آنها مى‌گویند که: مردم براى حمله به شما اجتماع کرده، و مهیّا شده‌اند». و مراد از مردم که گوینده این سخن هستند نَعیمُ بْنُ مَسْعُود أشْجَعِیّ بوده است.

 و مانند آیه: ﴿ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ﴾‌ (آیه 199، از سوره 2: بقره).

 «(و پس از آنکه در مشعر الحرام آمدید و خدا را یاد کردید) سپس به سوى (زمین منى) کوچ کنید! از آنجائى که مردم کوچ مى‌کنند».

 و مراد از مردم در اینجا: خود حضرت رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم است.

 و مانند آیه: ﴿الَّذِينَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ وَ قَعَدُوا لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا﴾ (آیه 168، از سوره 3: آل عمران).

 «آن کسانى که از جنگ نشستند و به برادران خود گفتند که: اگر آن گروه که با پیامبر رفتند و کشته شدند، از ما پیروى مى‌کردند کشته نمى‌شدند».