
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
254بود»، و این گونه تعبیرات با ولایت به معناى رفع حجاب و یگانگى و سیطره روحى و تصرّف در امور مناسبت دارد نه با مجرّد یارى خواستن و طلب کمک نمودن از آنها. و البتّه لازمه پذیرفتن ولایت آنها کمک خواستن و نصرت طلبیدن از آنها است در موارد لازم. و شاهد بر آنکه ولایت آنها غیر از نصرت خواستن از آنها است آنکه در آیه 23 از سوره 48: فتح مىفرماید: ﴿وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيرًا﴾
«اگر هر آینه آنان که کافر شدهاند با شما کارزار کنند، پشت خود را به شما نموده (و پا به فرار مىگذارند) و پس از آن هیچ ولیّى و هیچ ناصرى براى خود پیدا نمىکنند». در اینجا مىبینیم که: ولىّ را قسیم نصیر قرار داده است و بر اساس عطف که مبنى بر مغایرت است معطوف داشته است.
و در آیه ولایت نیز معیّن و مشخّص مىکند که: آن کسانى که بین شما و آنان حجاب و فاصلهاى نیست، و ازهرجهت نزدیک به شما هستند، به طورى که هیچ گونه بینونت و دوئیّتى وجود ندارد، خدا و رسول او و شخص زکات دهنده در حال رکوع مىباشند، و لازمه این گونه قرب و نزدیکى، تصرّف در امور و شئون و دخالت دادن آنها در جمیع مراتب حیاتى است، پس امامت و پیشوائى لازمه ولایت آنهاست، نه عین ولایت.
2 ـ او مىگوید: آیه دلالت دارد بر آنکه مؤمنان در حال نزول آیه داراى وصف ولایتند، و بنابر این اگر ولایت به معناى تصرّف در امور که همان امامت است بوده باشد، لازمهاش این است که علىبنأبیطالب علیهالسّلام در حال نزول آیه، امام بوده باشد، و چون چنین نیست و حتّى بنابر عقیده شیعه هم پس از رسول خدا به منصب امامت رسید، علیهذا باید ولایت را در این آیه به معناى نصرت و یا محبّت بگیریم.
پاسخ آن است که: آن حضرت در زمان رسول الله هم داراى مقام ولایت بوده است، و ما گفتیم که معناى وَلایت غیر از امامت است، غایة الأمر لازمه ولایت آن حضرت پس از رسول خدا، زمامدارى امور مسلمین و زعامت و حکومت و اولویّت در امور است.
3 ـ او مىگوید: خداوند مؤمنان را در این آیه در هفت جا به صیغه جمع آورده است، و آن هفت جا اینطور است: الَّذِينَ ـ آمَنُوا الَّذِينَ ـ يُقِيمُونَ ـ يُؤتُونَ ـ هُمْ
