
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
252و امّا عامّه که بناى مذهب آنها، مخالف این ولایت است، با وجود اقرار و اعتراف به شأن نزول آن درباره أمیرالمؤمنین علیهالسّلام، طبق روایات کثیرى که از مصادر خودشان توسّط حُفّاظ و اعلام و مَهَرۀ فنّ روایت کردهاند، معذلک در تفسیر این آیه، هر یک راه تأویل و توجیهى را پیمودهاند، که تا بدین وسیله از دلالت آیه بر ولایت آن حضرت که ملازم با امامت ایشان است رفع ید کنند.
شبهات فخر رازى پیرامون آیه و ردَّ بر آنها
فخر رازى در تفسیر خود، کوشش بسیار نموده و سعى وافى به خرج داده است تا به هر گونه ممکن باشد، نگذارد که امامت و ولایت مولاى متّقیان و إمام موحّدان از این آیه استنتاج گردد، ولى همان طور که خواهید دید این کوششها جز حسرت بر او چیز دیگرى نخواهد بود ﴿ثُمَّ تَكُونُ حَسْرَةً عَلَيْهِم﴾1.
زیرا کجا مىتواند حرکات مگسها روى آفتاب را بپوشاند؟ و شعاع تابان خورشید را محو و مطموس گرداند؟
از همه محرومتر خفّاش بود *** کُو عَدُوی آفتاب فاش بود اینک ما یکایک از ایرادات او را ذکر مىکنیم، و پاسخ آن را نیز مىآوریم، تا ببینید چقدر از جادّه صواب و راه مستقیم به دور افتاده است؟!
1 ـ او مىگوید: چون این دو آیه بین دو دسته از آیاتى قرار گرفتهاند که نهى از ولایت یهود و نصارى مىکند، و مراد از ولایت آنها نصرت و یارى آنهاست، بنابر این مراد از ولایت در این دو آیه هم، معناى نصرت و یارى کردن است. و آن آیات چنین است، أوّل: آیه 51 از این سوره: سوره مائده: ﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ﴾.
- . این جمله، فقرهاى از آیۀ 36 از سوره 8: انفال است، و تمام آیۀ اینست: ﴿إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللهِ فَسَيُنْفِقُونَها ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ﴾.
«آنان که کفر ورزیدهاند، أموال خود را در مواردى خرج مىکنند که مردم را از راه خدا مانع شوند، و راه خدا را ببندند و ببرند، و بنابر این، آنان این اموال را مصرف مىکنند، و لیکن بالنّتیجه حسرت براى آنها خواهد بود زیرا که مغلوب مىشوند». هم مال از دستشان رفته و هم به منظور نرسیدهاند. و ما این آیۀ را استشهاد آوردیم، کنایه از آنکه أمثال فخر رازى که با شیعه عناد مىورزند، علوم و أفکار خود را در راه برگردانیدن معانى آیات از اهل بیت مصرف مىکنند و بالنتیجه براى آنها حسرت است، زیرا در برابر منطق مغلوب مىشوند، هم علومشان تباه مىگردد، و هم به منظور و مقصود خود نمىرسند، زیرا که آفتاب طلوع کرده است.
- . این جمله، فقرهاى از آیۀ 36 از سوره 8: انفال است، و تمام آیۀ اینست: ﴿إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللهِ فَسَيُنْفِقُونَها ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ﴾.
