امام شناسی ج5

اصلى و حقیقى مراد است، و هر جا که نتوانیم آن معناى اصلى و کلى را به حال خود واگذاریم، ناچار با وجود قرینه، به یکى از معانى موضوعیّه و مصادیق مشخّصه اقتصار مى‌کنیم.

 این است معناى لفظ ولایت و سایر مشتقّاتى که از این مصدر اشتقاق یافته است، و لذا براى قرب مکانى و قرب از جهت نسبت و از جهت صداقت و نصرت و اعتقاد استعاره مى‌آورند.

 راغب گفته است: تَولّى چون بنفسه و بدون حرف جَرّ متعدّى شود! اقتضاى معناى وَلایت و حصول آن چیز را در نزدیکترین مواضع مى‌رساند مانند: وَلَّیْتُ سَمْعِی کَذَا؛ وَ وَلَّیْتُ عَیْنی کَذَا، وَ وَلَّیْتُ وَجْهی کَذَا یعنى «با گوشم و با چشمم و با چهره‌ام به سوى آن چیز متوجّه شدم و چشم و گوش و چهره‌ام را به آن طرف کردم» خداوند مى‌فرماید: ﴿فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها﴾¹.

 «ما تو را به طرف قبله‌اى که مورد پسند توست برمى‌گردانیم».

 ﴿فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ‌﴾².

 «پس صورت خود را به جانب مسجد الحرام بگردان».

 ﴿وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ‌﴾³.

 «و هر کجا که بوده باشید، صورت‌هاى خودتان را به جانب مسجد الحرام بگردانید».

 و چون تَوَلَّى با حرف عَنْ متعدّى شود خواه لفظا و خواه تقدیرا در این صورت معناى اعراض و ترک قرب و نزدیکى مى‌دهد ـ انتهى‌⁴.

 و از آنچه گفته شد استفاده مى‌شود که وَلاَیَتْ که همان قرب خاصّ است، اگر در امور معنویّه ملاحظه شود، لازمه‌اش آن است که براى ولىّ، حقّى و چیزى باشد که براى غیر او نباشد، مگر به واسطه او.

 و بنابر این تمام تصرّفاتى که در شئون و امور خود، شخص صاحب شأن‌