
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
208و رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم فرموده است: أیُّمَا امْرَأةٍ نَکَحَتْ بِغَیْرِ إذْنِ وَلِیِّهَا «هر زنى که بدون إذن ولىّ خود نکاح کند». و از همین قبیل است أوْلِیَآءُ الدَّم (أولیای خون) وَفُلاَنٌ وَلِیُّ أمْرِ الرَّعِیَّةِ «و فلان کس ولىّ امر رعیّت است».
وَ نِعْمَ وَلِیُّ الأمْرِ بَعْدَ وَلِیِّهِ *** وَ مُنْتَجَعُ التَّقْوَی وَ نِعْمَ الْمُؤَدِّبُ1 «و چه خوب ولىّ امرى است بعد از ولىّ امر، و چه خوب پیشوا و دلالت کننده به پاکى و تقوى است، و چه خوب ادب کنندهاى است».
و بنابر این به سؤال ایراد کننده در این مقام نباید وقعى نهاد.
و اختصاص آیه به بعضى از مؤمنین که ایشان را متّصف به دادن زکات کرده است، خارج مىکند آن کسانى را که زکات ندادهاند، و از آنجائى که زکات آنها را نیز اختصاص به حال رکوع مىدهد، و این براى همه مؤمنان حاصل نشده است، و نیز از آنجائى که ولایت را از غیر افراد ذکر شده در آیه نفى مىکند، چون با لفظ اِنَّما آورده است و دادن زکات در حال رکوع را براى غیر علىبنأبیطالب هیچکس ادّعا نکرده است، معلوم مىشود که فقطّ ولایت را در انحصار علىّ قرار داده است.
و روایات وارده از طریق شیعه، متواتر است، و از طریق مخالفین ظاهر و مستفیض است. و امّا اینکه اِخبار از ولایت آن حضرت در آیه کریمه به لفظ جمع آورده شده است، و به الّذین آمده است، با آنکه آن حضرت واحد است، مانند اخبارى است که براى شخص واحد به صیغه جمع در آیاتى از قرآن کریم آمده است، همچون آیه شریفه: ﴿الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ﴾ (آیه 173 از سوره 3: آل عمران) «آن مؤمنانى که به آنها مردم گفتند (نعیم بن مسعود اشجعى) که لشکر انبوه مکّه بر علیه شما اجتماع کردهاند پس بترسید از آنها». و همچون آیه: ﴿إِنَّ الَّذِينَ يُنادُونَكَ مِنْ وَراءِ الْحُجُراتِ﴾ (آیه 4، از سوره 49: حجرات)
«به درستى که آنان که تو را از پشت اطاقها صدا مىزنند» و مراد ثابت بن قیس بن شماس است. و همچون آیه: ﴿يَقُولُونَ لَئِنْ رَجَعْنا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَ﴾ (آیه 8، از سوره 63: منافقون).
- . این بیت از کمیت است (تفسیر ابو الفتوح ط مظفرى، ج 2، ص 176).
