امام شناسی ج5

یافته است، و بر مخلوقاتش عُلُوّ و بلندى دارد، و عرش و تخت او بالاى آسمانهاست، چون مى‌گوید: ﴿الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‌﴾.

 و بنابر این ما به ظاهر این لفظ ایمان داریم، و حقیقت برقرارى تمکّن و بر روى عرش را اثبات مى‌کنیم ولى کیفیّت آن را مشخّص نمى‌کنیم، و براى آن مثالى هم نمى‌آوریم.

 إمَام دَارِ الْهِجْرَة‌: مالِک بن أنَسْ مى‌گوید ـ و ما هم به قول او مى‌گوئیم ـ: در وقتى‌که مردى از إسْتِوآء از او پرسید، فَقَالَ: الاسْتِوَآءُ مَعْلُومٌ وَالْکَیْفُ مَجْهُولٌ وَالإیمَانُ بِهِ وَاجِبٌ وَالسُّؤالُ عَنْهُ بِدْعةٌ.

 «او در جواب آن مرد گفت: استواء معنایش معلوم است، و کیفیّت آن نامعلوم است، و ایمان به آن واجب، و پرسش از آن بدعت است».

 تا آنکه مى‌گوید: پس بنابر این هر کس خدا را به مخلوقاتش شبیه بداند، کافر است، و کسى که انکار کند آنچه را که خداوند خودش را به آن صفت توصیف کرده است کافر است، و ما ایمان داریم به آنچه وارد شده است که خداوند تعالى یَنْزِلُ کُلَّ لَیْلَةٍ إلَی سَمآءِ الدُّنْیَا حِینَ یَبْقَی ثُلْثُ اللَّیْلِ فَیَقُولُ...

 «خداوند تعالى هر شب به سوى آسمان دنیا پائین مى‌آید، در هنگامى که ثلث از شب مانده است، و مى‌گوید: آیا توبه کننده‌اى هست؟».

 و در اینجا مرحوم أمین فرموده است: از این گفتار یکى از دو أمر لازم مى‌آید: یا قول به تجسّم، یا قول به محال، و هر دو محال است، زیرا حصول معناى استواء به معناى معروف و معمولى بدون کیفیّت محال است به حکم عقل، و با کیفیّت هم تجسّم است، و بنابر این حتما باید به قرینه عقلى، مراد از استواء را به استیلاى حقیقى و معنوى و تسلّط تفسیر کنیم‌¹.

 و دهخدا گوید: ابن تیمیّه منسوب به تیما، شهرکى است به شام: تقىّ الدّین ابو العبّاس احمد بن عبد الحلیم بن عبد السّلام بن عبد الله بن محمّد بن تیمیّه حَرَّانى (تولّد 661 وفات 728 هجرى قمرى) تولّد او در حَرَّان نزدیک دمشق است (تا آنکه گوید)