
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
141مىگوید: ولایت علىبنأبیطالب حِصْن است، و آن موجب ایمنى از آتش است.
پس لازمه وصول به توحید، عبور از ولایت است، و علیهذا براى سالک، توحید و ولایت یک چیز است. توحید عین ولایت، و ولایت عین توحید است.
و این همان واقعیّتى است که این روایات هر یک به عبارت مخصوص آن را نشان مىدهد، و بدان دلالت مىکند.
و نظیر این اختلاف لفظى و وحدت مُفادى و معنوى در این روایات، روایاتى است که دلالت دارد بر آنکه اسلام از پنج چیز بنا شده است. روایات شیعه یکى از آن پنج رکن را وَلایت مىداند، و روایات وارده از طریق عامّه آن را توحید مىداند. ما نیز بعضى از این روایات را بیان مىکنیم و سپس جمعش را ذکر مىنمائیم.
امّا از طریق شیعه: در «کافى» از فُضَیل از أبو حمزة، و در «محاسن» از ابن محبوب از أبو حمزة از حضرت باقر علیهالسّلام روایت مىکنند که:
بُنِیَ الإسْلاَمُ عَلَی خَمْسٍ: عَلَی الصَّلاَةِ وَالزَّکَاةِ وَالصَّوْمِ وَالْحَجِّ وَالْوَلاَیَةِ؛ وَمَا نُودِیَ بِشَیْئٍ ـ وَ لَمْ یُنَادَ بِشَیْئٍ ـ کَمَا نُودِیَ بِالْوَلاَیِةِ1.
«اسلام بر پنج ستون بنا نهاده شده است: بر نماز، و زکات، و روزه، و حجّ، و ولایت. و به هیچ چیز توصیه نشده است به آنگونه که به ولایت توصیه شده است».
و امّا از طریق عامّه: در «صحیح» مُسْلم با إسناد خود از عبد الله بن عمر، از پدرش روایت مىکند که قَالَ رَسُولُ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم: بُنِیَ اْلإسْلاَمُ عَلَی خَمْسٍ: شَهَادَة أنْ لا إلَهَ إلاَّ اللهُ، وَ أنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ، وَ اِقَامِالصَّلاَةِ، وَایتآءِ الزَّکَاةِ، وَحِجِّ الْبَیْتِ، وَ صَوْمِ رَمَضَانَ2.
«رسول خدا فرمود: اسلام بر پنج پایه بنا شده است: شهادت به لا إلَهَ إلاَّ اللهُ، و به اینکه محمّد رسول الله و بنده خداست، و إقامه داشتن نماز، و دادن زکات، و حجّ بیت الله الحرام، و روزه ماه رمضان».
- . «اصول کافى» ج 2، ص 18 و «محاسن» ج 1، حدیث شماره 429، ص 286. و نیز در «کافى» از ص 18 تا ص 21، و در «محاسن» ص 286 چندین روایت دیگر به همین مضمون با سلسله روات دیگر از حضرت صادق و حضرت باقر علیهما السلام آوردهاند.
- . «صحیح مسلم» ج 1، کتاب ایمان ص 35، و نیز در ص 34 و ص 35 سه روایت دیگر به همین مضمون از رسول الله آورده است.
