امام شناسی ج5

هیچ یک از افراد بشر بر ما نعمتى ندارند، بلکه خداوند است که بر ما نعمت بخشیده است پس بین ما و بین خدا واسطه‌اى نیست، و مردم جملگى مصنوعات و دست پروردگان ما هستند. و بنابر این ما واسطه بین آنها و بین خدا هستیم، و این مقام مقام جلیلى است که ظاهرش همانست که ذکر شد و باطنش این است که آنان بندگان خدا هستند و مردم بندگان ایشان مى‌باشند ـ انتهى».

 و شیخ محمّد عبده در پاورقى ص 32 گوید: آلُ النَّبِیِّ اُسَرَآءُ إحْسَانِ‎ اللهِ ‎عَلَیْهِمْ وَ النَّاسُ اُسَرَآءُ فَضْلِهِمْ بَعْدَ ذَلِکَ «آل پیغمبر اسیران احسانى هستند که خدا به آنها کرده است، و مردم اسیران فضلى هستند که اهل بیت بر آنها کرده‌اند».

 ولایت کلّیّه الهیّه از نقطه‌نظر صفت و اسم خدا ولایت است، امّا ازاین‌جهت اگر رفع ید کنیم، نه آنکه ولایت نیست، بلکه صرف نیستى و صفر و معدوم و تباه است.

 ولایت کلّیّه و مطلقه همان طور که در سلسله تکوین و ایجاد تمام اثر را دارد، همان طور در ناحیه صُعود و وصول نیز تمام اثر را دارد. یعنى کسى به معرفت و قرب ذات اقدس حقّ نمى‌رسد، مگر از این آئینه و این آیت بزرگ. زیرا بنا به فرض، آئینه بزرگ است، و چون جمال محبوب و معرفت معبود، بدون آئینه و حجاب براى سالک در وهله اوّل امکان‌پذیر نیست، و نور و تشعشع ذات، دیده هر بیننده را کور، و او را به دیار ضلال مى‌فرستد، بنابر این وصول به این آئینه و شرطیّت آن براى سیر در مراحل معرفت، از ألزم لوازم است. خورشید را نمى‌توان دید، و لیکن در آئینه مى‌توان دید.

 چقدر خوب و روشن این حقیقت را عارف معروف: شیخ محمود شبسترى بیان کرده است: