
امام شناسی ج5
جلد پنجم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حقیقت ولایت و رابطۀ آن با توحید» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تحقیق معنای لغوی و اصطلاحی «ولایت» و اقسام آن از «ولایت تکوینی و تشریعی» • پیمودن طریق ولایت مبتنی بر چشمپوشی از همه چیز جز خداست • عارفان حق، ذات خداوند را عبادت میکنند • انسان کامل متحقّق به ولایت مطلقۀ خداست • ولایت عین توحید بوده و برای قوامِ عالَم ضروری است • ولایت ولیّ خدا همچون صورت و نقشِ ولایت کلیۀ الهیه است • لقاء امام زمان علیهالسلام را برای «کشف ولایت» و «لقاء خدا» باید خواست • مهم معرفت به حقیقت امام زمان علیهالسلام است نه تشرّف به حضور مادیِ ایشان • انحرفات عقیدتی فرقۀ وهابیت در توحید • انحرفات طائفۀ شیخیه در قائل شدن به وجودِ استقلالی برای امام • تفسیر «آیۀ ولایت» و پاسخ به شبهاتِ وارده بر مفاد این آیه
امام شناسی ج5
127«این است و جز این نیست که ولىّ شما خداست و رسول خدا و کسانى که ایمان آوردهاند، آنان که اقامه نماز مىکنند، و إعطاء زکات در حال رکوع مىنمایند».
در این آیه نیز علاوه بر وَلایت خداوند، ولایت رسول خدا و ولایت أمیرالمؤمنین علیهالسّلام را که در حال رکوع انگشترى خود را به صدقه و زکات دادند معیّن مىکند براى حلّ این مسئله و حلّ این اختلافى که به صورت ظاهر اختلاف به نظر مىرسد، جواب همان است که در موارد عدیده دادهایم، و آن این است که: صفات حضرت بارى براى خداوند بالأصاله است، و براى غیر خداوند بالتّبع، خداوند نور است و دیگران پرتو و شعاع، خداوند نور است و غیر خدا سایه.
و علیهذا هیچ تنافى نیست، زیرا ولایت رسول الله و أمیرالمؤمنین هم به ولایت خداست، و از خداست.
و نظیر این مسئله در قرآن کریم بسیار است، از جمله آن که مىگوید:
﴿أَ يَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا﴾ (آیه 139، از سوره 4: نساء) «آیا ایشان در نزد آنان (کافران) عزّت مىجویند؟ عزّت تمام اقسام و مراتبش اختصاص به خدا دارد».
﴿مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَمِيعًا﴾ (آیه 10، از سوره 35: فاطر) «هر کس عزّت مىخواهد، بداند که تمام مراتب و درجات عزّت، اختصاص به خدا دارد.
در عین حال مىگوید: ﴿وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لكِنَّ الْمُنافِقِينَ لا يَعْلَمُونَ﴾. (آیه 8، از سوره 63: منافقون)
«عزّت اختصاص به خدا و رسول خدا و مؤمنین دارد، و لیکن منافقین نمىدانند».
عزّت خداوند مال خداست و ذاتى اوست، و عزّت رسول خدا و مؤمنان، از خداست و نسبت به آنها عَرَضى است. همچنین ولایت براى خداوند ذاتى است، و براى غیر او عرضى است. همچون چهره و صورت صاحب صورت که براى خود او ذاتى است، و براى آئینهاى که در آن مىنگرد عرضى است.
کسى نمىتواند شکل و صورت را از خودش بگیرد، ولى مىتواند در آئینه نظر کند و صورتش در آن منعکس گردد، و مىتواند صورت خود را از آئینه بردارد، و در این حال دیگر صورتى در آن دیده نمىشود.
