امام شناسی ج5

داستان ازدواج زینب با زید بن حارثه‌

 توضیح آنکه: زَیْنب دختر عمّه آن حضرت بود یعنى دختر اُمَیْمَة که او دختر عبد المطّلب بود. اُمَیمَة را مردى به نام جَحْشْ تزویج کرده بود و از او دخترى آمد به نام زَیْنَب.

 پس زَیْنَب بِنتِ جَحْشْ دختر اُمَیْمَه بنت عبدالمطلّب و عمّه‌زاده رسول الله است.

 زَیْدُ بْنُ حَارِثه غلام رسول الله بود، و حضرت او را آزاد کردند، و پس از آزادى او را پسر خود خواندند، و در آن زمان داستان پسر خواندگى بسیار معروف و مشهور و در بین مردم متداول بود.

 و البتّه تمام این کارهاى رسول خدا بر اساس حکمت و مصلحت بوده است که اینک قدرى از آن را مى‌یابیم.

 در زمان جاهلیّت، اعراب پسر خوانده را که اسمش دَعِیّ بوده است، در احکام، پسر حقیقى خود مى‌دانستند، و در تمام خصوصیّات از نکاح و ارث، و سایر امور همچون پسر و یا دختر واقعى خود مى‌شمردند.¹

 و بنابر این عیالى را که براى پسر خوانده خود مى‌گرفتند: عروس واقعى خود مى‌شمردند، و او را مَحْرم خود مى‌دانستند. و پس از آن که پسر خوانده، او را طلاق مى‌داد، به نکاح خویش در نمى‌آوردند، زیرا که مى‌گفتند: زن فرزند ماست، و عروس ماست، و حرمت مؤبّد دارد.

 و از طرف دیگر، أشرافیّت در بین عرب متداول و مرسوم بود، و هیچ زن متعیّن و متشخّص حاضر نبود به حباله نکاح غلام آزاد شده‌اى که از جهت نسب داراى آبرو و اعتبارى نیست درآید.

 بزرگان عرب دختران خود را به افراد نامدار، و قبیله‌دار، و صاحب عشیره، و داراى اسم و رسم مى‌دادند و تزویج با فقرا و مستمندان و غلام‌هاى آزاد شده، براى آنان بزرگترین ننگ و عار محسوب مى‌شد، که حاضر بودند بمیرند، و یا دختران آنها ترک شوهر گویند، و به چنین ازدواجى حاضر نمى‌شدند.

 رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم از جانب پروردگار مأمور مى‌شود، که این احکام جاهلیّت را براندازد.

 أوّلا ـ به مردم اعلان کند که شرافت مؤمن به ایمان و تقوى است، نه به مال و