
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
97«و قال أبوبکر محمّد بن حسن الزّبیدیّ فی اوّل کتابه المترجم باستدراک الغلط: ”و الخلیل بن أحمد أوحد العصر، و قریع الدّهر، و جهبذ الأُمّة، و أستاذ أهل الفطنة الّذی لم یُرَ نظیرُه، و لا عُرِف فی الدّنیا عدیلُه؛ و هو الّذی بسط النّحوَ، و مَدّ أطنابَه، و سبَّب علله، و فتق معانیه، و أوضح الحجاج فیه، حتّی بلغ أقصیٰ حدوده و انتهیٰ إلیٰ أبعد غایاته، ثمّ لم یرض أن یؤلّف فیه حرفًا أو یرسم منه رسمًا، نزاهةً بنفسه و ترفُّعًا بقدره، إذ کان قد تقدّم إلیٰ القول علیه و التّألیف فیه، فکَرِه أن یکون لمن تقدّمه تالیًا، و علیٰ نظر من سبقه محتذیًا، و اکتفیٰ فی ذلک بما أوحیٰ إلیٰ سیبویه من علمه، و لقّنه من دقائق نظره و نتائج فکره و لطائف حکمته، فحمل سیبویه ذلک عنه، و تقلّد و ألّف فیه الکتاب الّذی أعجز من تقدّم قبله، کما امتنع علی من تأخّر بعده.“ ـ انتهیٰ.»
صفحة 62: «و قد نصّ علی تشیّع الخلیل الشّیخُ جمالالدّین الحسن بن یوسف بن المطهّر، العلّامة الحلیّ فی خلاصة الأقوال؛ بل عدّه فی القسم الأوّل و هم الإمامیّة الثّقات أو الممدوحین الّذین یُعتمَد علی قولهم.
و قال المولیٰ عبدالله أفَنْدیّ الإصفهانی فی ریاض العلماء: ”فکان الخلیل ـ علی ما قاله الأصحاب ـ من أصحاب الصّادق علیه السّلام و یروی عنه علیه السّلام.“ قال: ”و الخلیل جلیل القدر، عظیم الشّأن، أفضل النّاس فی علم الأدب، کان إمامیَّ المذهب، و إلیه ینسَب علم العَروض، و کان فی عصر مولانا الصّادق، بل الباقر علیهما السّلام أیضًا، و قد کان إمامًا فی علم النّحو و اللّغة.“ ـ إلی آخر ما قال.
خلیل کتابی در إمامت نوشته است، و محمّد بن جعفر مراغیّ إمامی بر آن استدراک نوشته است
قلت: و له کتاب فی الإمامة، و ذکر فیه جملة من الأدلّة علیٰ إمامة علیّ
