
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
69عَبّاد؛ ذکره الذّهبیّ فی میزانه،1 فوضع علی اسمه دت رمزًا إلی احتجاج أبیداود و التّرمذی به فی صحیحَیهما، ثمّ وصفه بأنّه أدیبٌ بارعٌ شیعیٌّ.
قلت: تشیّعه مما لا یرتاب فیه أحدٌ، و بذلک نال هو و أبوه ما نالا من الجلالة و العظمة فی الدّولة البویهیّة. و هو أوّل من لقّب بالصّاحب من الوزراء، لأنّه صحب مؤیّدالدّولة بن بویه منذ الصّبا، فسمّاه الصّاحب و استمرّ علیه هذا اللّقب حتّی اشتهر به، ثمّ أُطلق علی کلّ من ولی الوزارة بعده؛ و کان أوّلًا وزیر مؤیّدالدّولة أبیمنصور ابن رکنالدّولة ابن بابویه، فلمّا توفّی مؤیّدالدّولة ـ و ذلک فی شعبان، سنة 373 بجرجان ـ استولی علی مملکته أخوه أبوالحسن علیّ المعروف بفخرالدّولة، فأقرّ الصّاحب علی وزارته و کان معظّمًا عنده، نافذ الأمر لدیه؛ کما کان أبوه عبّاد بن عبّاس وزیرًا معظّمًا عند أبیه رکنالدّولة، نافذ الأمر لدیه. و لمّا توفّی الصّاحب ـ و ذلک لیلة الجمعة الرّابع و العشرین من صفر، سنه خمس و ثمانین و ثلاثمائة ـ بالرّی عن تسع و خمسین سنة، أغلقت له مدینة الرّی، و اجتمع النّاس علی باب قصره ینتظرون خروج جنازته، و حضر فخرالدّولة و معه الوزراء و القوّاد، و غیرّوا لباسَهم، فلمّا خرج نعشه، صاح النّاس بأجمعهم صیحةً واحدةً، و قَبّلوا الأرض تعظیمًا للنّعش، و مشیٰ فخرالدّولة فی تشییع الجنازة کسائر النّاس، و قعد للعزاء أیّامًا، و رثته الشّعراء و أبّنته العلماء، و أثنی علیه کلّ من تأخّر عنه.
قال أبوبکر الخوارزمیّ: ”نشأ الصّاحب بن عبّاد من الوزارة فی حجرها و دبّ و درج فی وکرها، و رضع أفاویق درّها و ورثها عن آبائه.“ کما قال أبوسعید الرّستمی فی حقّه:
- . خالف الذهبی طریقته فی المیزان عند ذکره لإسماعیل بن عبّاد حیث ذکره بین إسماعیل بن أبان الغنوی و إسماعیل بن أبان الأزدی، و قد اهتضمه فلم یوفّه شیئًا من حقوقه. (المراجعات)
