
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
264اختلاف [الفقهاء]، ینتصر فیه لأهل البیت.“ ـ إلی آخر ما فی وفیات الأعیان.
و من تصانیفه الاختبار و الانتصار فی الفقه. و کان له أولادٌ علماء سادة نجباء، منهم: أبوالحسن علیّ، و عُمِّر عمرًا طویلًا. و نصّ علی تشیّعه العلّامة فی بحار الأنوار و السیّد بحرالعلوم الطَّباطبائیّ فی الفوائد الرّجالیّة و العلّامة النوریّ فی فوائد المستدرک، و ترجمه الاخیر ترجمة مفصّلة. و کانت وفاته سنة سبع و ستّین و ثلاثمائة.
و قد رأیت أنا من مصنّفاته کتاب دعائم الإسلام فی الحدیث علی ترتیب کتب الفقه من حدیث أهل البیت، و کتاب شرح الأخبار فی مناقب الأئمّة الأطهار، و کتاب المناقب و المثالب، و موضوعه مناقب بنیهاشم و مثالب بنیأُمیّة؛ یدُلّ علی تبحرّه فی الأدب و التّاریخ و طول باعه فی الآثار، لأنّه تعرّض لما کان بین بنیهاشم و بنیأُمیّة قبل الإسلام فی الجاهلیّة، و نقَل حکایات و تواریخ لطیفة؛ رضی الله عنه.»1
راجع به اعتبار کتاب دعائم الإسلام، لنُعمان بن محمّد المکنّی بأبیحنیفه
در مرآة الجنان، للیافعی الشّافعی (المتوفّی 768)، قال فی جملة من تُوُفّی سنة 364:
«و فیها تُوُفّی صاحبُ المُعِزِّ العبیدی و قاضیه النُّعمانُ بنُ محمّدٍ المُکَنّی بأبیحنیفة، کان من أوعیَةِ العلمِ و الفقهِ و الدّینِ و النّقلِ، علیٰ ما لا مزیدَ علیه؛ کذا ذکَر بعضُ المُؤرّخین و غیر ذلک. و ذکَر بعضُ المُؤرّخین أنّهُ کان فی غایةِ الفضلِ، من أهلِ القرآنِ و العلمِ بمعانیه، و عالمًا بوُجوهِ الفقهِ و علمِ اختلافِ الفقهاءِ و اللّغةِ و الشّعرِ و المعرفةِ بأیّامِ النّاسِ مع عقلٍ و إنصافٍ، و ألّفَ لأهلِ البیتِ من الکُتُبِ آلافَ أوراقٍ بأحسنِ تألیفٍ و أملَحِ سَجعٍ، و عمَل فی المناقبِ و المَثالِبِ کِتابًا حسَنًا؛ و لَه رُدودٌ علَی المُخالفینَ: لأبیحَنیفَةِ و مالک و الشّافعیِّ و ابنِشُرَیحٍ؛ و کتاب اختِلافُ الفقهاء
- . جنگ 24، ص 341.
