مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
244محمّد بن عُمران المرزبانی الکاتب - وی شیعه بوده است و سراینده أبیات: «إذا رُمتَ مِن لَیلیٰ عَلیٰ البُعدِ نَظرَةً»
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام] صفحة 94:
«و منهم: المرزبانیّ الکاتب محمّد بن عمران، البغدادیّ المولد، الخراسانیّ الأصل؛ قال الیافعیّ فی تاریخه: ”أخذ عن ابن‌دُرَید و ابن‌الأنباریّ العلومَ الأدبیّة، و هو صاحب التَّصانیفِ المشهورة و المجامعِ الغریبة، و روایةِ الأدب، و صاحبُ التّالیفات الکثیرة، ثقةٌ فی الحدیث، قائل بمذهب التشیّع؛ و شعره قلیل و لکنّه من الجیّد، و من محاسن شعره:
إذا رمتُ من لیلی علی البعد نظرةً *** فتُطفی جوًی بین الحشا و الأضالع تقول نساء الحیّ تطمع أن تری *** محاسن لیلی مُتْ بداء المطامع و کیف تری لیلی بعین تری بها *** سواها و ما طَهَّرتها بالمَدامع و تلتذّ منها بالحدیث و قد جریٰ *** حدیثُ سواها فی خروق المسامع أُجِلُّکَ یا لیلی عن العین إنّما *** أراک بقلبٍ خاشعٍ لک خاضعِ“»1و2 محمّد بن محمود الآمُلیّ، المولیٰ شمس‌الدّین
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام] صفحة 144:
- . جنگ 24، ص 284.
- . قابل ذکر است که این ابیات از قیس بن ملوّح، معروف به مجنون عامری است که در دیوان وی، ص 122 آمده است؛ و برخی نیز این اشعار را به یزید بن معاویه ـ چنانچه در ص 297 همین کتاب آمده است ـ نسبت داده‌اند؛ جهت اطّلاع بیشتر به ترجمه و توضیح پیرامون این اشعار رجوع شود به الله شناسی، ج 1، ص 122. (محقّق)