
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
238الأوائل، حیث قال: ”أوّل من رتّب أنواعه و نوّع الأنواع المشهورة الآن ابنُالصَّلاح فی مختصره المشهور.“ ـ انتهی بحروفه؛ ضرورة أنّ أباعمر و عثمان بن عبدالرّحمن المعروف بابنالصّلاح الشهرزوریّ الحافظ الشافعیّ الدمشقیّ من أهل القرن السّابع، فإنّه توفّی سنة ثلاث و أربعین و ستمائة، فکیف یکون أوّل من نوّع الأنواع، و قد تقدّمه الحافظ النیسابوریّ بنحو مائتی سنة؟ فالحاکم هو المتقدم فی وضع أنواع الحدیث، لا ابنالصلاح التابع له فی ذلک.
و للحاکم النیسابوریّ المذکور کتاب المدخل إلی علم الصّحیح أیضًا، و له کتاب فضائل فاطمة الزهراء علیها السّلام، و تاریخ نیسابور المشهور.
و عدّه ـ أعنی تاریخَ نیسابور ـ للحاکم الشّیخُ محمّدُ بن الحسن الحرّ فی آخر الوسائل، من کتب الشّیعة الإمامیّة؛ و عدّ له أیضًا ابنشهرآشوب فی معالم العلماء، بعد النصّ علی تشیّعه کتاب الأمالیّ و کتاب مناقب الرّضا علیه السّلام؛ و عقَد له المولی عبدالله أفندیّ ترجمة مفصّلة فی کتاب ریاض العلماء، فی القسم الأوّل المختصّ بذکر الشّیعة الإمامیّة، و ذکره فی باب الألقاب و باب الکنیٰ؛ و ذکر أیضًا من کتبه کتاب أُصول علم الحدیث و غیر ذلک ـ طیّب الله تربته ـ؛ و استدرک علی البخاریّ فی صحیحه أحادیث منها فی أهل البیت، حدیث الطّیر المشویّ و حدیث من کنت مولاه.»1
[استناد صاحب المراجعات به متون حاکم برای اثبات تشیّع وی]
المراجعات، صفحة 92:
«78. محمّد بن عبدالله الضّبیّ الطهانی النیسابوریّ: هو أبوعبدالله الحاکم، إمام
- . جنگ 24، ص 333.
