مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
237محمّد بن عبدالله الحافظ المعروف بامام الحاکم أبی‌عبدالله النَّیسابوریّ
وی در نزد صاحب تأسیس الشّیعة، شیعه بوده است
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام] صفحة 294:
«أبوعبدالله الحاکم النیسابوریّ الإمامیّ الشیعیّ، رضی الله عنه.
قال فی کشف الظّنون، فی باب حرف المیم، ما نصّه: ”معرفة علوم الحدیث: أوّل من تصدّی له الحاکم أبوعبدالله محمّد بن عبدالله الحافظ النیسابوریّ، المتوفی سنة خمس و أربع‌مائة. أوّله: الحمد للّه ذی المنّ و الإحسان و القدرة؛ و هو خسمة أجزاء مشتملة علی خمسین نوعًا. و تبعه فی ذلک ابن‌الصَّلاح، فذکر من أنواع الحدیث خمسة و ستّین نوعًا.“ ـ انتهی؛ ذکره فی صفحة 129 من الجزء الثّانی، المطبوع بالآستانة.
حاکم نیشابوری از أعلام بوده است و در سَبّ معاویه متظاهِر
إذا عرفت هذا، فقد نصّ السمعانیّ وابن‌تیمیّه و الحافظ الذهبیّ علی تشیّع الحاکم المذکور؛ قال الذهبیّ فی تذکرة الحفّاظ فی ترجمة الحاکم: ”قال ابن‌طاهر: سألت أبا إسماعیل الأنصاریّ عن الحاکم، فقال: ثقة فی الحدیث، رافضیّ خبیث. ثمّ قال ابن‌طاهر: کان شدید التعصّب للشّیعة فی الباطن، و کان یظهر التَّسنن فی التّقدیم و الخلافة؛ و کان منحرفًا عن معاویةَ و آلِه، متظاهرًا بذلک، و لا یعتذر منه.
قلت: أمّا انحرافه عن خصوم علیّ فظاهر؛ أمّا أمر الشیخین فمعظِّم لهما بکلّ حال، فهو شیعیّ لا رافضیّ.“ ـ انتهی ما فی تذکرة الحفّاظ.
و قال السَّمعانیّ: ”و کان فیه تشیّع.“ و کذلک قال ابن‌تیمّیة فی منهاج السّنة.
و حینئذ فقد وهَم حافظ الشام، الجلال السیوطیّ فی کتاب الوسائل فی