
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
227علی کلّ حال، فهو أوّل من صنّف فی السّیر و المغازی، و هو من خواصّ الشّیعة و شیوخها، فالشّیعة هم المتقدّمون فی تصنیف المغازی بقول مطلق، و فی تصنیف مغازی النبیّ صلّی الله علیه و آله علی المشهور المتصوّر، کما عرفت.»1
محمّد بن الحسن بن علیّ، المعروف بالشّیخ الطوسیّ
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام] صفحة 339:
«و منهم: شیخالطّائفة أبوجعفر محمّد بن الحسن بن علیّ الطوسیّ، شیخها علی الإطلاق و رئیسُها الّذی تلوی إلیه الأعناق، المتقدّم ذکره فی أئمّة الحدیث و الفقه و علم تراجم الرّجال. کان إمامًا فی کلّ علوم الإسلام، مصنّفًا بکلّ ما یتعلّق بالمذهب أُصولًا و فروعًا؛ و له فی التّفسیر کتاب التّبیان الجامع لکلّ علوم القرآن، و هو کتاب جلیل فی عشرة أجزاء کبار، عدیم النّظیر فی التّفاسیر؛ أوّل من جمع فی التّفسیر جمیع علوم القرآن. و قد فهرس النّجاشیّ کلّ مصنّفاته.
و کان تولّده سنة 385، و توفّی سنة ستّین و أربعمائة، فیکون قد عُمِّر خمسًا و سبعین سنة. و کان عمره یوم وروده العراق من طوس ثلاث و عشرین سنة. أقام مع شیخه أبیعبدالله المفید خمس سنین، و أقام مع السیّد المرتضی نحوًا من ثمان و عشرین سنة، لأنّ الشّیخ المفید مات سنة 412 و المرتضی سنة 434؛ و بقی الشّیخ شیخ الطّائفة علی الإطلاق أربعًا و عشرین سنة، اثنیٰ عشر سنة منها ببغداد و الباقی بالغریّ. و بها مات و دُفِن بداره قرب مسجده، و صار الیوم جزءًا من مسجده، و هو إلی الآن یعرف بمسجد الشّیخ الطوسیّ، و قبره فیه مزار یتبرّک به.»2
- . جنگ 24، ص 342.
- . جنگ 24، ص 338.
