مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
179اسامه صلاح‌الدّین میمنه، دار احیاء العلوم بیروت، طبع نموده است، ابیات فوق مذکور نیست.
حاج ملاّ علی تبریزی خیابانی در مجلّد ایّام شهر رمضان از وقایع الأیّام، صفحه 402 و 403 در ضمن شرح و بیان حال امرؤالقیس چنین آورده است: «در زلزله ساعت گوید:
إذا السّاعَةُ اقتَرَبَتْ مالَها *** و زُلْزِلَتِ الأرضُ زِلزالَها تَمُرُّ الجبالُ عَلیٰ سُرعَةٍ *** کَسَیْر السَّحابِ تَریٰ حالَها و تَنفَطِرُ الأرض مِن نَفخَةٍ *** هُناکَ تُحَدِّثُ أخبارَها و نَفسُکَ ما قَدَّمَتْ و احْـضَرَتْ *** و لَو ذَرَّةً کانَ مِثقالَها یُحاسِبُکَ المَلِک العادِلُ *** فَإمّا عَلَیها و إمّا لَها در ریاض الجنّة گوید: لمّا سمع النبیّ صلّی الله علیه و آله هذه الأبیات قال: ”قاتل الله امرؤالقیس؛ لقد نطق بالقرآن قبل نزوله!“ و نیز در قصیده گفته: ”و جَفانٍ کَالجَواب و قُدورٍ راسیَاتٍ“ چون این سخن به پیغمبر رسید در حق او فرمود: ”لعن الله الملک الضِّلِّیل؛ لقد نطق بالقرآن قبل أنْ ینزلَ!“»1
و در صفحه 402: «در حفظ لسان گوید:
إذِ المَرءُ لَم یَخزَنْ عَلَیه لِسانَهُ *** فلیس علی شیءٍ سِواهُ بِخَزّانِ و در استطالۀ لیل گوید:
و لَیلٍ کموج البحر أرخی سُدولَهُ *** عَلَیَّ بأنواعِ الهُموم لِیَبتَلِی فَقُلتُ لَه لَمّا تَمَطّیٰ بصُلبِهِ *** فَأردف أعجازًا وَ ناءَ بکَلکَلٍ ألا أیُّها اللیلُ الطّویل ألا انْجَلِی *** بصُبحٍ و ما الإصْباحُ منکَ بأمْثَلِ - . بحار الأنوار، ج 34، ص 345.