مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
154و در صفحه 154 و صفحه 155 دربارۀ زیدیّه که شرط امام را قیام به سیف می‌دانند، به طور سؤال و جواب، قصیدۀ غرّاء و مستدلّی آورده است.
و در صفحه 155 گوید: «وقفنا لابن حمّاد علی قصیدةٍ فی مجموعةٍ عتیقةٍ مخطوطةٍ فی العصور المتقادمة؛ و قد ذکر ابن‌شهر‌آشوب بعض أبیاتها و نسبه إلی العبدیّ (سفیان بن مصعب) المترجَم له فی الجزء الثانی صفحة 294، و تبعه البیاضیّ فی الصّراط المستقیم و غیره، و القصیدة للمترجم له و هی:
أسائلتی عمّا أُلاقی من الأسیٰ *** سلی اللَّیل عنّی هل أُجَنُّ إذا جَنّا؟!» این قصیده 106 بیت است و تمام آن را مرحوم أمینی آورده است. این قصیده بسیار عالی است و در مدح امیرالمؤمنین علیه السّلام است و از جملۀ أبیات آن است، بیت 55 تا 58:
«و لو فُضَّ بین النّاس معشارُ جوده *** لما عرفوا فی النّاس بُخلًا و لا ضَنّا و کلُّ جواد جاد بالمال إنَّما *** قُصاراه أن یستنَّ فی الجود ما سَنّا و کلُّ مدیحٍ قلتُ أو قال قائلٌ *** فإنَّ أمیرالمؤمنین به یُعنی سیَخسَـر مَن لم یعتصم بولائه *** و یَقرع یومَ البعث مِن ندمٍ سِنّا» و در بیت 86 تا 90 گوید:
«و قالوا رسول الله ما اختار بعده *** إمامًا لنا لکن لأنفسنا اخترنا فقلنا إذن أنتم إمامُ إمامکم *** بفضل من الرَّحمن تِهتُم و ما تِهنا و لکنّنا اخترنا الّذی اختار ربُّنا *** لنا یوم خُمٍّ لا ابتدعنا و لا جُرنا سیجمَعنا یوم القیامة ربُّنا *** فتُجزَون ما قلتم و نُجزیٰ بما قلنا هدَمتم بأیدیکم قواعدَ دینکم *** و دینٌ علیٰ غیر القواعد لا یُبنیٰ»1 - . در ریحانة الأدب، ج 4، ص 99 به نقل از مناقب ابن‌شهر‌آشوب، ج 1، ص 258 این‌طور آورده است:
«و قالوا رسول الله ما اختار بعده *** إمـامًا و لکنّا لأنفسنا اخترنا
أقمنا إمامًا إن أقام علی الهدی *** أطعنا و إن ضَلّ الهدایةَ قَوَّمْنا
فقلنا إذا أنتم إمامُ إمامکم *** بحمدٍ من الرّحمن تِهتُم و لا تِهنا
و لکنّنا اخترنا الّذی اختار ربّنا *** لنا یوم خمّ ما اعتدینا و لا حلنا
سیجمَعنا یوم القیامة ربُّنا *** فتجزَون ما قلتم و نُجزیٰ الّذی قلنا
و نحن علی نورٍ من الله واضحٌ *** فیا ربّ زدنا منک نورًا و ثبّتنا»
- . در ریحانة الأدب، ج 4، ص 99 به نقل از مناقب ابن‌شهر‌آشوب، ج 1، ص 258 این‌طور آورده است: